Küçük yaşta babasız kalıp ardından da büyük bir kısmı cephelerde, bazen at üstünde, uykusuz, yorgun ve ölüm tehlikesi altında geçecek bir hayatı yanında getiren askeri okula gitmeyi seçmek, verilebilecek zor kararlardan biridir. Hele ki seçenekleriniz seçenek olamayacak kadar bile azsa…

Bir insanın, Harp Akademisi’nden mezun olduğu 1905 yılından 1922’ye kadarki 17 yıllık etkin askerlik hayatının 6 yılının tamamını cephelerde geçirmesi de bugün hayal edebileceğimizden fazlasıdır. Bir de 1. Dünya Savaşı gibi gezegenin tarihini değiştirenlerden birinde, Çanakkale’de Anafartalar Grup Komutanı olmanın yanı sıra Anadolu Türkleri’nin yazgısını değiştiren Kurtuluş Savaşı’nın düşüneni, düzenleyicisi, örgütleyicisi ve lideri olmak! Bu başlı başına bir baş yapıt ve başarıdır! Toprakları paylaşılmak kendisi ise yok edilmek istenen bir ulusu uçurumun kenarından almak ve bir Anka kuşu gibi küllerinden yeniden var etmek, evrende nereye giderseniz gidin önünde eğilinecek türde bir zaferdir.

O günün dünyasının en güçlü devlet ve ordularına karşı verilen ve bugün bile insan aklının alması zor olan bu savaş elbette ki sadece insan beden ve psikolojisinin sarsılmaz gücünün bir sonucu değildir. Bu aynı zamanda ileri görüşlü keskin bir zekaya, askeri ve politik strateji geliştirme yeteneğine ve uygulama iradesine sahip bir zihnin ürünüdür. Öyle ki yoksul, canı, ailesi ve vatanı dışında hiçbir şeyi kalmamış ama o zamana kadar sessizlik dışında bir şey bilmemiş, yönetilen bir halktan kendi hayatını baştan yaratan ve artık kendi kendini yöneten bir halkın doğması sağlanmıştır. Bu ancak o halka gerçek kimliğini hatırlatabilmekle olanaklıdır. Ve O, kendisinin de içinden geldiği halkının hak ettiği gibi yaşayabilmesi için canını ortaya koyarak vatanın kurtuluş meşalesini yakmıştır.

Yine de bu sadece canını ortaya koyma işi de değildir. Aklın yönetmediği böylesine bir çabada canın kıymeti zaten yoktur. Tarihte hiçbir zafer sadece kaybedilen canların çokluğuyla kazanılmamıştır. O ise bunu zaten hep bilmişti. Çünkü, edebiyattan felsefeye, dünya tarihinden sosyolojiye birçok alanda binlerce kitap okudu, sayfaların kenarlarına notlar aldı, sorular sordu, çıkarımlarda bulundu, düşündü… O sadece bir asker değildi, o bilimsel yöntemi benimseyen, aklı rehber kabul eden, kendinden önce yaşamışların, okumuşların, yazmışların bilgi ve deneyimlerinden ders alan biriydi. İşte, onu diğerlerinden, kendi çağından öncekilerden de sonrakilerden de farklı kılan buydu. Cephedeyken bile okudu, düşündü, yazdı!

Küçük yaşlarından itibaren okumaya başladığı farklı türlerden kitaplarla zenginleştirdiği düşünce dünyasının onun kendisini, yani yetenek ve becerilerini de keşfetmesini sağladığı düşünülebilir. O günün şartlarında olanakları iyi sayılabilecek az sayıdaki meslekten biri olsa da askerliğin O’nun karakterinde sırıtmadığı, tüm yaşamı boyunca aldığı görevler, yüklendiği sorumluluklar ve elde ettiği başarılarla oldukça açıktır. Buradan hareketle, kendi benliğiyle uyumlu bir görevi sonuçları sadece kendisi ile sınırlı kalmayacak büyüklükte bir zaferle noktalayabilecek kadar iyi yerine getirmiştir. Öyle ki bu zafer, O’nu sadece fotoğraflarından, az sayıdaki kısa ve siyah beyaz video kayıtları ile her duyulduğunda tüylerini diken diken eden sesinden tanıyan fakat kendisinin hiç tanıyamadığı nesillerin kahramanı, Ata’sı kılmıştır. O’nu anmak için durulan her soğuk 10 Kasım’ın 9’u 5 geçesinde tüm gözler minnet, özlem, saygı ve sevgiyle dolmuştur.

Hiç şüphe yok ki O’nun mucizeler yarattığı koşullardan daha zor olmayan koşullarda zaman zaman varlığına duyulan ihtiyaçta herkesin aklına getirmesi gereken de yine kendisine ait şu sözler olmalıdır: “Eğer bir gün çaresiz kalırsanız, bir kurtarıcı beklemeyin. Kurtarıcı kendiniz olun.”

Unutmamak gerekir ki insan yaşamı zaman zaman kendisini çaresiz ve çıkmazda hissettiği anların ve dönemlerin olduğu bir döngüdür. Böyle anlarda ise başvurulması gereken de yine O’nun şu sözü olmalıdır: “Umutsuz durumlar yoktur, umutsuz insanlar vardır. Ben hiçbir zaman umudumu yitirmedim.”

İnsanın doğasının bir gereği ve sonucu olan ölümlülük, O’na olan ihtiyacının hala çok olduğu bir dönemde, kendisini uğruna adadığı milletinden koparıp ayrı düşürmüştür. Olasılıktır ki bir gün, çok sevdiği vatanından ve milletinden ayrı düşeceğini bildiği için şu cümleyi söylemiştir: “Benim naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye Cumhuriyeti ilelebet payidar kalacaktır.” Fakat belki de hayal bile edemeyeceği bir şey olmuştur ki naçiz vücudu toprak olurken O’nun fikirleri o topraktan filizlenen, bağımsızlık ve özgürlük ateşiyle yanan ruhlarda büyüyen koca bir çınar olmuştur.

Milletinin O’na olan sevgisi ve saygısı öyle büyüktür ki sadece 10 Kasım’larda değil hiçbir zaman fotoğrafları, resimleri, hatta imzası bile evlerden, iş yerlerinden, sokaklardan ve araçlardan eksik edilmez. Ancak O’na olan özlem bugüne kadar bitmediği gibi bugünden sonra da kolay kolay bitmez. Milletinin içinde var olan “O’nu bir kerecik olsun görebilme” arzusu da gerçek olamayacak kadar güzel bir hayal olsa da vazgeçilmez. Belki bir gün bu arzuyla dolacağımızı hissettiğinden dolayı da şu cümleyi ardında bırakmıştır: “Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kafidir.”

O’nu unutmadığımız oldukça açıkken bir o kadar da hatırlamamız gereken bir şey vardır: O’nu anmak O’nu anlamak için yeterli değildir! O’na olan sevgi ve özlem O’nun mirasını yaşatmak için yeterli değildir! O’nun sözlerini tekrarlamak, bir yerlere yazmak o sözlerin gereğini yerine getirmek için yeterli değildir! İzindeyiz demek izinde olmak için yeterli değildir! Çünkü, anlamadığımız fikir ve duyguları anlatamayız. Anlatamadığımız fikirleri öğretemeyiz. Fikirlerini öğretemediğimiz birini yaşatamayız. Yaşatamadığımız birini anmak ise “kâfi” değildir.

Geçen yıl olduğu gibi bu yıl da yazımı, 10 Kasım 2019’da Mustafa Kemal Atatürk’ün hatırasına yazdığım şiirle tamamlamak isterim.

ON KASIM

Ne özlemin silinir kalbimizden ne mavi gözlerin aklımızdan,

Ne fikirlerin öldü ne de yüreklerimizdeki ebedi sen,

Ne biz unuttuk seni ne de vazgeçtik sevmekten,

Ne soğuklar olur da üşütmez bizi, bir tek 10 Kasım, o da sen gittiğinden…