İzmir Büyükşehir Belediyesi, 16-17 Ocak 2027 tarihinde gerçekleştirilecek geleneksel Efes Selçuk Deve Güreşi Festivali için dev bir hizmet ihalesine çıkıyor. Drone çekimlerinden katılımcı ücretlerine, transferlerden ağırlama harcamalarına kadar 36 farklı hizmet kalemini kapsayan bu ihale, kamusal kaynakların kullanımı ve modern kent vizyonu açısından çok ciddi bir çelişkiyi yeniden gündeme taşıyor.

Son yıllarda yerel yönetimler, modern ve çağdaş bir kent yaratma iddiasıyla hayvan hakları konusunda önemli adımlar atıyor. Başıboş sokak hayvanları için bütçeler ayrılıyor, modern barınaklar inşa ediliyor, kısırlaştırma ve sahiplendirme seferberlikleri yapılıyor. Ancak aynı belediyelerin, diğer taraftan yüzlerce yıllık "gelenek" argümanının arkasına sığınarak hayvanların karşı karşıya getirildiği, yarıştırıldığı veya güreştirildiği organizasyonları milyonlarca liralık kamu kaynağıyla fonlaması, kurumsal zihniyette derin bir paradoks yaratıyor.

HOROZ DÖVÜŞÜNDEN BOKS RİNGİNE: RIZA VE VAHŞET AYRIMI

Hayvan dövüşleri denildiğinde akla ilk olarak horoz ve köpek dövüşleri gibi, canlıların birbirini parçalaması üzerine kurulu yasa dışı vahşet eylemleri geliyor. Deve güreşlerini savunanlar, bu organizasyonların kanlı olmadığını, "urgancılar" vasıtasıyla develerin birbirine zarar vermesinin engellendiğini iddia ediyor.

Ancak madalyonun diğer yüzü öyle söylemiyor. Develerin kızgınlık dönemlerinde, kendi doğalarına tamamen aykırı, kalabalık, gürültülü ve stresli ortamlara kilometrelerce taşınarak güreşmeye zorlanması, fiziksel olmasa bile ağır bir psikolojik eziyet barındırıyor.

Burada akıllara insan sporlarındaki riskler gelebilir. Futbol, boks, halter veya maraton gibi sporlarda da sporcular kalıcı hasarlar alabiliyor, hatta ölümcül risklerle karşılaşıyor. Fakat insan sporları ile hayvan organizasyonları arasında hayati bir fark vardır: Gönüllülük ve Rıza. bir boksör veya halterci, kendi sınırlarını zorlarken doğabilecek tüm kalıcı hasarları kendi özgür iradesiyle kabul eder. Oysa bir devenin, bir horozun veya bir köpeğin, insanların eğlencesi ya da "turizm geliri" için acı çekmeye rıza göstermesi imkansızdır.

KAMUNUN GÖREVİ GEÇMİŞİ AYNEN TAŞIMAK MI, GELECEĞİ İNŞA ETMEK Mİ?

Belediyelerin "Biz sadece Yörük kültürünü, geleneksel bir mirası yaşatıyoruz" savunması, modern kamu yönetimi ilkeleriyle uyuşmamaktadır. İnsanlık tarihi, geçmişte "gelenek" olarak kabul edilen ancak ahlaki evrimle geride bırakılan pek çok uygulamayla doludur. Roma’daki gladyatör dövüşlerinden, yakın tarihe kadar Avrupa'da sergilenen "insanat bahçelerine" kadar pek çok vahşet, zamanında birer kültür ve eğlence unsuru sayılmaktaydı.

Bugün gelinen noktada çevre bilinci, doğa koruma güdüsü ve hayvan hakları, en az insan hakları kadar evrensel ve dokunulmaz değerler haline gelmektedir. Yerel yönetimlerin asli görevi, geçmişten gelen her pratiği sorgulamadan geleceğe taşımak değil; toplumu daha insani, daha adil ve daha şefkatli bir noktaya taşımaktır.

Belediyelerin bir eliyle sokak hayvanını iyileştirirken, diğer eliyle festival adı altında hayvan güreşlerini teşvik etmesi, kamusal bir samimiyet testidir. Toplumun çevre ve hayvan hakları konusundaki bilinci her geçen gün yükselirken, kamu gücünü ve halkın parasını elinde bulunduran kurumların bu "vahşet" ve "kültür" karmaşasından bir an önce sıyrılması gerekmektedir. Çünkü gerçek bir kültür, bir canlının stresi ve acısı üzerinden yükselmez.