“Türkiye Pamuk Üretiminde İklim Dostu Uygulamaların Benimsenmesi Yoluyla Dayanıklılığın Artırılması Projesi”nin kapanış toplantısı, Ege İhracatçı Birlikleri ev sahipliğinde gerçekleştirildi. Ekolojik Tarım Organizasyonu Derneği (ETO), İyi Pamuk Uygulamaları Derneği (IPUD), Agrita ve BCI iş birliğiyle yürütülen proje kapsamında düzenlenen toplantıda, sektörün mevcut durumu ve geleceğine ilişkin önemli değerlendirmeler yapıldı.
Toplantı kapsamında gerçekleştirilen panelde; Tarım Yazarı Ali Ekber Yıldırım, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden Prof. Dr. Eşref İrget ve Doç. Dr. Kamil Meriç, Ziraat Yüksek Mühendisi Nedim Özbek ile Ceres Kontrol ve Belgelendirme Hizmetleri Tekstil Departman Müdürü Serra Urgancı konuşmacı olarak yer aldı. Panelde, pamuğun Türk ekonomisi açısından stratejik rolü vurgulanırken, iklim krizinin üretim üzerindeki etkileri ve çözüm önerileri ele alındı.
TÜKETİM GÜCÜ YÜKSEK, ÜRETİM YETERSİZ
ETO ve IPUD Yönetim Kurulu Üyesi Tolga Uskuç, Türkiye’nin güçlü tekstil sanayisi sayesinde yüksek bir pamuk tüketim kapasitesine sahip olduğuna dikkat çekti. Uskuç, “Türkiye, ürettiğinin üç katı pamuğu tekstil üretiminde kullanabilecek kapasiteye sahip. Ancak kapasitemizin yalnızca üçte biri kadar üretim yapabiliyoruz” dedi. Dünya genelinde yaklaşık 130 milyon ton pamuk üretildiğini, bunun 25 milyon tonunun ‘İyi Pamuk’ olarak adlandırılan BCI sertifikalı üretimden oluştuğunu belirten Uskuç, Türkiye’de pamuk üretiminde en kritik konunun su yönetimi olduğunu vurguladı. Türkiye’de yetiştirilen pamuğun yaklaşık yüzde 60’ının sulama yapılmadan üretildiğini ifade eden Uskuç, buna rağmen üretimin tekstil sanayisinde değerlendirildiğini söyledi.
ETO Başkanı Prof. Dr. Uygun Aksoy, 2023 Nisan-2026 Nisan tarihleri arasında Ege ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde uygulanan proje kapsamında, detaylı olarak veri analizleri gerçekleştirildiğini ve iklim dirençli tarım uygulamalarını anlatmak amacıyla çiftçilere ve ziraat mühendislerine yönelik el kitapları, videolar ve broşürler hazırlandığını belirtti. Aksoy, Söke ve Şanlıurfa’da kurulan demo alanlarında sürdürülebilir üretim uygulamalarının sahada gerçekleştirilerek; düzenli arazi ziyaretleri, tarla günleri ve üretici toplantılarıyla projenin geniş bir etki alanına ulaştığını ifade etti.
ÜRETİMDE GERİLEME: ÇİFTÇİ ZARAR EDİYOR
Tarım Yazarı Ali Ekber Yıldırım, Türkiye’de pamuk üretiminin son yıllarda ciddi bir düşüş yaşadığına dikkat çekti. 2022 yılında 1 milyon tonun üzerine çıkan üretimin, artan maliyetler ve yetersiz destekler nedeniyle 2025 itibarıyla 653 bin ton seviyesine gerilediğini belirten Yıldırım, şunları söyledi: “Çiftçilerimiz son dört yıldır üst üste zarar ediyor. Bu durum artık sürdürülebilir değil. Bu yıl birçok üreticinin pamuk ekiminden vazgeçeceği düşünülüyor.”
İKLİME DAYANIKLI TOHUM VE DOĞRU TARIM UYGULAMALARI ŞART
Ziraat Yüksek Mühendisi Nedim Özbek, pamukta sürdürülebilirliğin temelinde doğru çeşit seçimi ve tohum ıslahının yer aldığını vurguladı. İklim değişikliğiyle birlikte artan sıcaklıkların bitki gelişimini olumsuz etkilediğini belirten Özbek, yerel tohumların bilimsel yöntemlerle geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Prof. Dr. Eşref İrget ise yanlış gübreleme uygulamalarının üretim maliyetlerini artırdığına dikkat çekerek, gereksiz gübre kullanımının hem çiftçiye ekonomik yük getirdiğini hem de toprağa zarar verdiğini söyledi. İrget, bilimsel verilere dayalı gübreleme programlarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Doç. Dr. Kamil Meriç de su verimliliği açısından bitki kök yapısının doğru analiz edilmesinin önemine değinerek, bu alandaki teknolojik yatırımların artırılması gerektiğini ifade etti.
Küresel Pazarda Sertifikasyon ve İzlenebilirlik Zorunlu Hale Geldi
Ceres Kontrol ve Belgelendirme Hizmetleri Tekstil Departman Müdürü Serra Urgancı, pamukta sertifikasyon ve izlenebilirlik sistemlerinin küresel ticarette belirleyici hale geldiğini belirtti.
Urgancı, Better Cotton gibi sistemlerin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda sosyal kriterleri de kapsadığını vurgulayarak, “Tedarik zinciri boyunca izlenebilirlik artık bir tercih değil, zorunluluk. Bu sayede hem çevre korunuyor hem de çocuk işçiliği gibi sosyal riskler denetleniyor” dedi.
Toplantının genel değerlendirmesinde, Türkiye’de pamuk üretiminin artırılması ve sürdürülebilirliğin sağlanması için iklim dostu tarım uygulamalarının yaygınlaştırılması, üreticinin desteklenmesi ve maliyet baskısının azaltılması gerektiği vurgulandı.
