Son günlerde yaygın hale gelen internet alışverişinde "Hayalet ürün" satışıyla yeni bir dolandırıcılık yöntemi yurttaşın güvenini sarsmaya devam ediyor.
Şubat ayı içerisinde ortaya çıkan iki ayrı olayda, piyasa değeri 60 bin TL ile 80 bin TL arasında değişen akıllı telefonları sipariş eden vatandaşlar, kutuyu açınca aksesuar çantası ve bozuk eski telefonlarla karşılaşıyor.
Sosyal medyada çığ gibi büyüyen tepkiler sonrası firmalar geri adım atmak zorunda kaldı.
80 BİN LİRAYA BOZUK CİHAZ YOLLANMIŞ
Tüketici Hakem Heyeti'nde görev yapan ve Tüketiciyi Koruma Derneği (TükoDer) İzmir Şubesi Hukuk Komisyonu Üyesi olan Avukat Bora Özgür, tüketicilerin alışveriş sırasında ve dolandırıcılığa maruz kaldığını anlayınca neler yapması gerektiğini açıkladı.
Özgür, mağdurlardan birinin, lüks segment bir telefon almasına rağmen paketten 300 TL'lik bir çanta çıktığını, durumu kurye eşliğinde tutanak altına almasına rağmen firmanın "Biz size doğru ürünü yolladık" diyerek iadeyi reddettiğini anlattı. Bir diğer mağdurun ise 80 bin TL ödediği telefon kutusundan çıkan lastikle sarılmış bozuk bir cihazla karşılaştığını söyledi.
Özgür, her iki olayda da tüketicilerin seslerini sosyal medya ve popüler forum sitelerinde duyurana kadar muhatap bulamadıklarını, ancak kamuoyu baskısı oluştuktan sonra para iadelerinin yapıldığını ifade etti.
"Dolandırıcılık yöntemi oldukça profesyonel. Kötü niyetli kişilerin internet üzerinden cep telefonu siparişi verip, orijinal ürünü alıp, yerine bozuk bir telefon koyup veya boş telefon kutusunu hiç açılmamış gibi vakumlu ambalajı taklit ederek iade ettiği, firmaların ise bu iadeleri detaylı kontrol etmeden tekrar satışa sunduğu iddia ediliyor." diyen Özgür, "Bu durumda, suçu olmayan son alıcı 'dolandırıcı' durumuna düşürülerek mağdur ediliyor." ifadelerini kullandı.
NELERE DİKKAT EDİLMELİ?
Özgür, tüketicilerin mağduriyet yaşamaması için güvenli alışveriş tüyoları verdi.
Pazaryeri platformlarında, platformun kendi "resmi satıcı" unvanlı hesabından yollanıp yollanmadığına bakılması gerektiğini söyleyen Özgür, platform içindeki diğer mağazalarda muhatap bulmanın zor olduğunu hatırlattı.
Mağduriyet yaşanması ihtimaline karşı, kredi kartı ödemesinin tercih edilmesi gerektiğini söyleyen Özgür, bu yöntemle "Harcama itirazı" yapılabildiğini ve ödemenin durdurulduğunu belirtti.
KUTU İÇERİĞİ SATICININ SORUMLULUĞU
Özgür, satıcıların yasal sorumluluklarının, malın kalitesinden başlayarak kutunun teslim edilene kadar sürdüğünü belirtti.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunu'nu hatırlatan Özgür, sipariş edilen üründen farklı, eksik veya hasarlı gönderilen her ürünün "ayıplı mal" statüsünde olduğunu belirtti.
Ürüne ilişkin ispat yükümlülüğünün Satıcıda olduğunu vurgulayan Özgür, " Satıcı, ürünü tüketiciye eksiksiz ve hasarsız teslim ettiğini ispatlamakla yükümlüdür. Sadece 'biz gönderdik' beyanı hukuken yeterli değildir." dedi.
Özgür, ürünün kargo aşamasındaki güvenliğinden ve içeriğinden teslim anına kadar satıcı sorumlu olduğunu hatırlattı.
TÜKETİCİLER NELER YAPMALI?
Tüketicilerin bu yeni dolandırıcılık yöntemine karşı haklarını bilmesi gerektiğini söyleyen Özgür, mutlaka kutu açılımında video kayıt alınması gerektiğini vurguladı. Özgür, "Özellikle yüksek tutarlı ürünleri telefon, laptop vb. teslim alırken kutuyu açma anınızı kesintisiz bir video kaydı ile belgeleyin." dedi.
Özgür, paket teslimine dikkat vurgusu yaparak "Teslim alırken elinizle ağırlığını kontrol edin; bir akıllı telefon kutusunun ağırlığı ile boş bir kutunun veya farklı bir nesnenin ağırlığı arasındaki farkı hissetmeye çalışın." dedi.
Özgür, pakette bir hafiflik varsa veya hasar dışarıdan kontol edilebilecek şekildeyse, kuryeye "Durum Tespit Tutanağı" hazırlatılması gerektiğinin altını çizdi.
Satıcıya itiraz yolunda çözüm bulunamazsa vakit kaybetmeden e-Devlet üzerinden Tüketici Hakem Heyeti’ne (THH) başvurulması gerektiğini belirten Özgür, "2026 yılı itibarıyla belirli tutarın altındaki uyuşmazlıklarda THH kararları bağlayıcıdır." diye hatırlattı.
Özgür, eğer sistematik bir reddediş varsa, "nitelikli dolandırıcılık" şüphesiyle Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulabileceğini de belirtti.
