Aliağa'da HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası'nda meydana gelen ve 10 işçinin yaşamını yitirdiği patlamanın ardından Ege Çevre ve Kültür Platformu (EGEÇEP) sert bir açıklama yaptı.
Yaşananların münferit bir kaza olmadığını vurgulayan platform, üretimin ve kârın insan hayatının önüne konulduğunu belirterek yetkilileri şeffaf olmaya ve sorumluluk almaya davet etti.
Sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmesi sonucu gerçekleştiği değerlendirilen patlamanın teknik nedenlerinin ötesinde sistemsel bir ihmal zinciri olduğuna dikkat çekildi. Açıklamada, henüz 5 Kasım'da yaşanan bir başka patlamada işçi Eyüp Eğinli'nin yaşamını yitirdiği hatırlatılarak, Aliağa'da art arda meydana gelen iş ölümlerinin teknik arızalarla açıklanamayacağı ifade edildi.
Aliağa'nın yıllardır ağır sanayi ve kirlilik yükü altında ezildiğini vurgulayan EGEÇEP; Dokuz Eylül Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü'nün 2009 yılında hazırladığı bilimsel rapora dikkat çekti.
"Aliağa’da insanları daha kaç farklı şekilde öldüreceksiniz?" sorusunu soran Platform, “Yaşananların sorumluluğu tartışılırken, uyarıların neden dikkate alınmadığı da sorgulanmalıdır.” diye vurguladı.
"ALİAĞA'DA İNSANLARI DAHA KAÇ FARKLI ŞEKİLDE ÖLDÜRECEKSİNİZ?"
Yapılan açıklama şöyle:
"Aliağa'daki HABAŞ Demir-Çelik Fabrikası'nda bugün meydana gelen patlamada, İzmir Valiliğinin son açıklamasına göre 6 işçi yaşamını yitirdi, 13 kişi yaralandı. Enkaz altında kalan 8 kişiye ulaşmak için arama kurtarma çalışmalarının sürdüğü bildirildi. Ancak bölgedeki bileşenlerimizden gelen bilgiler, yaşamını yitiren ve yaralanan işçi sayısının resmî olarak açıklanandan daha fazla olabileceği yönündedir. Bu bilgilerin henüz resmî olarak doğrulanmadığını belirterek, yetkilileri can kayıpları, yaralılar ve arama kurtarma çalışmalarının son durumu hakkında eksiksiz ve şeffaf açıklama yapmaya çağırıyoruz.
Yaşamını yitiren işçilerin ailelerine, yakınlarına ve çalışma arkadaşlarına başsağlığı diliyor, yaralı işçilere acil şifalar temenni ediyoruz.
Daha dört gün önce, 5 Kasım'da, Aliağa'da meydana gelen bir başka patlamada işçi Eyüp Eğinli yaşamını yitirmişti.
Aliağa'da yaşananları birbirinden bağımsız, münferit kazalar olarak görmeyi reddediyoruz.
Rafinerilerin, petrokimya tesislerinin, demir-çelik fabrikalarının, gemi söküm tesislerinin ve limanların aynı coğrafyada yoğunlaştırıldığı Aliağa, yıllardır ağır bir sanayi ve kirlilik yükü altında. Bu yükün bedelini hem işçiler hem bölge halkı hem de doğa ödüyor.
Üstelik bu tehlikeler yeni bilinmiyor. Dokuz Eylül Üniversitesi ve İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsünün yürüttüğü, 2009 yılında kamuoyuna sunulan bilimsel çalışmada, Aliağa'daki mevcut kirlilik yükünün acilen azaltılması gerektiği, yeni kirlilik yüklerinin sınır değerlere uyulmasını daha da güçleştireceği ortaya konulmuştu. Çevre ve Orman Bakanlığı da 2008 yılında yeni tesisler ve kapasite artışlarına ilişkin belirli ÇED karar süreçlerini durdurmuş, ancak bu uygulama 2012 yılında kaldırılmıştı.
Yıllardır yapılan bilimsel uyarılara rağmen Aliağa'nın sanayi yükü artırılmaya devam edildi. Bugün yaşananların sorumluluğu tartışılırken, bu uyarıların neden dikkate alınmadığı da sorgulanmalıdır."
"NEDEN ÖNLENEMEDİĞİ SORUSU YANITLANMALI"
"EGEÇEP olarak 4 Ekim 2026 tarihinde düzenlediğimiz "Ekokırım Mahalli Aliağa - Adil Dönüşüm" panelinde, bilim insanları ve emek mücadelesinin temsilcileriyle bu tabloyu ortaya koyduk.
Panelde ele alınan bilimsel veriler de çarpıcıdır. Bilimsel raporlara yansıyan bulgular, Aliağa'da PM10 açısından hava kirliliği taşıma kapasitesinin dolduğunu, havada ve toprakta ağır metal kirliliği bulunduğunu ortaya koyuyor. Yalnızca 2025 yılında bölgedeki demir-çelik fabrikalarında 1,1 milyon ton cüruf ve 154 bin ton ağır metal tozu oluştuğu belirtiliyor.
İşçi sağlığına ilişkin veriler de en az bunlar kadar çarpıcı. Türkiye'de her yıl en az 2.200 işçi iş cinayetlerinde yaşamını yitirirken, meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin yılda 15-25 bin arasında olabileceği tahmin ediliyor. Panelde Dr. Aslı Odman'ın vurguladığı gibi, iş cinayetlerinde yaşanan ani ölümlerin yanında, çoğu zaman kayıtlara bile geçmeyen yavaş ölümler de var.
İşçinin çalışırken maruz kaldığı tehlike ile çocuğunun soluduğu kirli hava aynı üretim düzeninin sonuçlarıdır.
Valiliğin ilk değerlendirmesinde, sıvı çelik dökümü sırasında tavan vincinin koparak ark ocağına düşmüş olabileceği belirtiliyor. Patlamanın kesin teknik nedeni yapılacak incelemelerle ortaya çıkacaktır. Ancak olayın teknik olarak nasıl gerçekleştiği ile neden önlenemediği farklı sorulardır."
EGEÇEP'TEN 4 TALEP
"Aliağa'da art arda yaşanan işçi ölümlerini yalnızca teknik arızalarla, kazalarla açıklamak mümkün değildir. Asıl sorun, üretimin ve kârın işçi sağlığı ile yaşam hakkının önüne konulduğu, tehlikelerin yeterince önlenmediği ve denetimlerin etkisiz kaldığı sistemsel düzendir. Teknik bir arıza, işverenlerin ve kamu kurumlarının önleme ve denetleme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu nedenle EGEÇEP olarak diyoruz ki;
-
Patlama bağımsız biçimde araştırılmalıdır. Olayın nedenleri, varsa ihmaller ve sorumlular; meslek örgütlerinin ve bağımsız uzmanların katılımıyla ortaya çıkarılmalı, soruşturmanın sonuçları kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
-
Aliağa'daki yüksek riskli tesisler derhal denetlenmelidir. İşçi sağlığı, yangın ve patlama güvenliği yönünden kapsamlı denetimler yapılmalı; ciddi tehlike bulunan üretim faaliyetleri güvenli koşullar sağlanıncaya kadar durdurulmalıdır.
-
İşçilerin ve bölge halkının sağlığı düzenli olarak izlenmelidir. Meslek hastalıklarının tespiti ve kayıt altına alınması sağlanmalı; hava, su ve topraktaki kirleticiler bağımsız ölçümlerle izlenerek sonuçları kamuoyuna açıklanmalıdır.
-
Aliağa'da sanayi yükünü artıracak hiçbir yeni yatırıma izin verilmemelidir. Bölgenin ekolojik sınırları zaten aşılmıştır. Yeni sanayi tesisleri yerine mevcut kirliliğin azaltılması ve ekosistemlerin onarılması esas alınmalıdır.
-
Mevcut tesislerde adil dönüşüm başlatılmalıdır. Kirletici ve tehlikeli üretim süreçleri dönüştürülmeli; bu süreçte işçilerin istihdamı, ücretleri ve özlük hakları güvence altına alınmalı, işçiler ve sendikalar karar süreçlerine katılmalıdır. Dönüşümün ekonomik ve sosyal bedeli emekçilere ve bölge halkına yüklenmemelidir."
"KAÇ İŞÇİ DAHA YAŞAMINI YİTİRECEK?"
"Yıllardır bölge halkına ve işçilere dayatılan, ekmek ile nefes arasında seçim yapma zorunluluğudur. Oysa sağlıklı bir çevrede yaşamak da güvenli koşullarda çalışmak da temel bir haktır. Biri diğerinin karşılığı olarak feda edilemez.
Aliağa'da daha kaç patlama yaşanacak, daha kaç işçi yaşamını yitirecek? Ve Aliağa'da insanlar daha kaç farklı şekilde ölüme gönderilecek?
Aliağa'nın geleceği daha fazla sanayi yoğunlaşmasında değil; ekosistemlerin onarıldığı, emekçilerin haklarının güvence altına alındığı adil bir dönüşümdedir.
Aliağa'da yaşamı savunuyoruz. İşçilerin, halkın ve doğanın yaşam hakkından vazgeçmiyoruz."
