İzmir’de uzun yıllardır tartışma konusu olan Basmane Çukuru ile ilgili tartışmalar sürüyor.
Kültürpark Platformu, arazinin mülkiyeti ve İzmir Büyükşehir Belediyesi'nin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) ile yürüttüğü görüşmelere ilişkin açıklama yayımladı.
Basmane arazisine ilişkin 2022, 2024 ve 2025 yıllarında hazırlanan üç ayrı bilirkişi raporunda taşınmazın tapularının İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne iade edilmesi yönünde değerlendirmelere yer verildiği kaydedilen açıklamada, raporların mülkiyet konusunda belediyenin taleplerini desteklediği, farklılıkların ise yalnızca yüklenici şirketlerin olası alacaklarına ilişkin hesaplamalardan kaynaklandığı ifade edildi.
Kültürpark Platformu'nun açıklamasına göre Basmane arazisi, 1997 yılında dönemin İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Burhan Özfatura tarafından kat karşılığı ihale sözleşmesi kapsamında Güç Yapı İnşaat ve EGS Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.'ye devredildi. 3 Temmuz 1997 tarihli sözleşmede yüklenici şirketlerin, 360 gün içinde 15 bin 131 metrekarelik sosyal ve kültürel alanı belediyeye teslim etmeyi taahhüt ettiğini aktaran platform, inşaat çalışmalarına henüz başlanmadan arazinin tüm tapularının şirketlere devredildiğini ileri sürdü.
ÜÇ BİLİRKİŞİ RAPORU
Önceki dönem İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Tunç Soyer döneminde 2022 yılında sözleşmenin geriye etkili feshi, yüklenicilere devredilen tapuların iptali, taşınmazın tamamının belediye adına tescili ve teminat mektubunun nakde çevrilmesi talepleriyle dava açıldığı hatırlatıldı.
İzmir 21. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde 2020/65 Esas ve birleşen 2021/86 Esas numarasıyla görülen dava kapsamında 7 Aralık 2022, 22 Temmuz 2024 ve 6 Ekim 2025 tarihlerinde üç ayrı bilirkişi raporu hazırlandığı ifade edildi.
Kültürpark Platformu, üç raporda da sözleşmenin geriye etkili feshi ve tapuların belediye adına tescili yönünde değerlendirmeler bulunduğunu iddia etti. Platform, bilirkişi raporlarında yüklenici şirketlerin sözleşmeden kaynaklanan temel yükümlülüklerini yerine getirmediğine dikkat çekildiğini belirtti.
Raporda ayrıca, arazide gerçekleştirilen kazı ve iksa çalışmalarının şirketlere mülkiyet hakkı kazandırmayacağına işaret edildiği, yüklenicilerin mali durumlarının ise projeyi tamamlayabilecek yeterlilikte olup olmadığı konusunda soru işaretleri doğurduğu ifade edildi.
Bilirkişi raporlarında Basmane Arazisi’nin tamamının belediyede kalmasını destekleyen diğer gerekçeler sıralandı.
Kahramanlar Otoparkı gerekçe gösterilemez: Platform, 22 Temmuz 2024 tarihli bilirkişi raporunda bu iddianın reddedildiğini belirtti. Raporda, otoparkın Yap-İşlet-Devret modeliyle karşılığı alınmış ticari bir iş olduğu ve sözleşme süresini tamamladığı ifade edildi.
Kazılan çukurun kamuya somut bir yararı bulunmuyor: Bilirkişi raporlarında, Basmane arazisinde gerçekleştirilen imalatların kullanılabilirliğinin belirsiz olduğu ve farklı kamusal projelerde işlevsiz kalabileceğinin tespit edildiği aktarıldı. Platform, Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2022/1877 E. ve 2023/1282 K. sayılı kararına atıfta bulunarak somut yarar şartına dikkat çekti.
Tazminat talepleri mülkiyet hakkından ayrı değerlendirilmeli: Platform, öncelikli taleplerinin taşınmazın mülkiyetinin yeniden belediyeye kazandırılması olduğunu, parasal taleplerin ise ikinci aşamada ve denetlenebilir biçimde tasfiye edilmesi gerektiğini vurguladı.
TAKASA TEPKİ
Cemil Tugay'ın 2024 yılında belediye başkanı seçilmesinin ardından Basmane arazisine ilişkin sürecin farklı bir yöne evrildiğini öne süren Kültürpark Platformu’nun açıklaması şöyle:
Bilirkişi Raporlarında farklı alacaklara hükmedilmiş olunsa da sözleşmenin geriye doğru feshedilmesi ve tapuların tekrar belediye adına tescil edilmesi konusunda güçlü değerlendirmeler yer aldı. Mahkemenin de aksi yönde bir görüş vermesi mümkün değildir.
Hal böyle iken, Cemil Tugay 2024 Martında seçildikten sonra, görüşmeleri kaldığı yerden sürdürmedi. İlk Bilirkişi Raporunu değerlendirilmeye almadı (07 Aralık 2022 tarihli). Tersine, konuyu Belediye Meclisi’ne getirerek 2024 yaz aylarında takas yetkisi peşinde koştu. Bu takas, Belediye’nin Basmane ’deki haklarıyla, Konak’a Belediye binası inşasının yapılması takasıydı.
İzmir “takasa” itiraz ederken, 22 Temmuz 2024’de 2. Bilirkişi Raporu geldi. Bu raporda da Basmane arazisinin kamunun olduğu net bir dille yineleniyordu. Takas yetkisi uygulamaya geçerse, telafisi mümkün olmayacak önemli kamu zararlarının doğacağı, büyük sorunların yaşanacağı Kültürpark Platformu başta olmak üzere kentin tüm demokratik güçlerince dile getirildi. Takastan vazgeçildi
6 Ekim 2025 tarihli son Bilirkişi Raporunda, yükleniciye 4 milyon ABD Doları ödenerek Basmane arazisine sahip olunacağı açıklanmışken, Cemil Tugay bu Bilirkişi Raporunu da, 27 Kasım 2025’de İzmir’in 165 Demokratik Kitle Örgütünün imzasını taşıyan dilekçeyi de, sokaklarda masa açılarak toplanan 3 bin kadar bireysel imzayı önemsemedi. Önce İmar, sonra da Koruma Kurulu ile ilgili “pürüzleri” kendince hal etti.
Demokratik Kitle Örgütlerinin ortak dilekçesine 7 Ocak 2026’da İZBB Genel Sekreter Yardımcısı imzası ile “Basmane Çukuru konusunda hukuki süreç devam etmektedir” yanıtı verildi. “Sözde” yasal süreç sürüyordu ama yanıtın üzerinden 10 gün geçmeden, 16 Ocak 2026’da Büyükşehir Belediye Meclisi Cemil Tugay’ı sürece ilişkin “niyet” protokolünü imzalaması, bu doğrultuda “nihai” protokolü hazırlaması, gereklerini yerine getirmesi, süreci yürütmesi ve yönetmesi konularında oy birliği ile yetkilendirdi.
Emek ve Demokrasi güçleri ile Kültürpark Platformu ayağa kalktı. Basmane Çukurunda yeni bir mücadele aşaması başladı. Belediye Meclisinin Basmane’yi sermayeye teslim kararına karşı 9 Şubat 2026’da Baro’da bir Basın toplantısı yapıldı. Bunu aynı akşam Belediye Meclis toplantısına katılarak, Meclis üyelerine sorumluluklarını anımsatan “kaldırdıkları elin, verdikleri onayın anlamını fark ettirecek” pankart açıldı.
10.02.2026’da Tunç Soyer döneminde açılmış, 3 Bilirkişi Raporunun lehimize olduğu duruşma yapıldı ve karar duruşması için 16 Haziran 2026 tarihi tanımlandı.
İzmir Barosu ve Kültürpark Platformu 10 Mart 2026’da “Belediye Meclisinin Başkana böyle bir yetki veremeyeceğine” dair bir dava açtı. Dava sürüyor.”
“ŞEFFAF VE KATILIMCI KARARLAR ALINMALI”
Yayımlanan açıklama, Basmane arazisinin Kültürpark'ın ayrılmaz bir parçası ve kentin önemli hafıza alanlarından biri olduğu belirtilerek, taşınmazın geleceğine ilişkin kararların şeffaf ve katılımcı biçimde alınması çağrısında bulunuldu. Akademik meslek odaları ve kent paydaşlarının sürece dahil edilmesi gerektiğine de dikkat çekildi.
