ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'in ABD güçleri tarafından yakalandığını ve ülke dışına çıkarıldığını duyurdu. Yaşanan olayın ardından Venezuela'da "olağanüstü hal" ilan edildi. Peki "olağanüstü hal(OHAL)" nedir? OHAL hangi durumlarda ortaya çıkar? Venezuela'da ne oldu? Nicolas Maduro neden kaçırıldı?
İşte detaylar...
OLAĞANÜSTÜ HAL NEDİR?
Olağanüstü hâl ya da kısa adıyla OHAL, olağanüstü bir yönetim düzeninin gerekli olduğu doğal afet, tehlikeli salgın hastalık, ekonomik bunalım, kamu düzenini tehlike altına sokan yaygın şiddet vakaları gibi durumlarda başvurulduğu bir düzenlemedir. Uluslararaı hukuk çapında bakıldığında olağanüstü hâl durumunda özgürlükler ve haklar kısıtlanabilir.
Türkiye'de olağanüstü hal ilan edilmesi için gerekli madde şöyle:
"1982 anayasasının 119. maddesine göre, "Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun başgöstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir. Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazetede yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Türkiye Büyük Millet Meclisi tatilde ise derhal toplantıya çağırılır; Meclis gerekli gördüğü takdirde olağanüstü halin süresini kısaltabilir, uzatabilir veya olağanüstü hali kaldırabilir. Cumhurbaşkanının talebiyle Türkiye Büyük Millet Meclisi her defasında dört ayı geçmemek üzere süreyi uzatabilir. Savaş hallerinde bu dört aylık süre aranmaz".
Türkiye'de geçtiğimiz yıllardan bugüne dek toplamda 3 kez olağanüstü hal ilan edildi.
1978 ila 1983 arasında sıkıyönetim olağanüstü hâl ile değiştirildi ve Kasım 2002'ye kadar yürürlükte kaldı. 20 Temmuz 2016'da Türkiye askerî darbe girişimi sonrasında Türkiye genelinde 3 ay süreyle olağanüstü hâl ilan edildi. 21 Temmuz 2016 saat 01.00 itibarıyla olağanüstü hâlin geçerli olması mecliste 115'e karşı 346 oyla kabul edildi. En son 2023 yılı Şubat ayında Güneydoğu Anadolu civarlarında meydana gelen depremin çok ciddi hasarlara sebep olması sebebiyle bölgedeki on ilde (Sonradan Elazığ da eklenerek on bire çıkarıldı) OHAL ilan edilmiş, depremzedelere gelen yardımlara zarar vermeye kalkışanlar OHAL kapsamında tutuklandı.
VENEZUELA'DA NEDEN OLAĞANÜSTÜ HAL İLAN EDİLDİ?
ABD Adalet Bakanı Pam Bondi, Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores hakkında ABD'de suç duyurusunda bulunulduğunu açıkladı. Bondi'nin verdiği bilgilere göre Maduro'ya uyuşturucu terörizmi, kokain kaçakçılığı ve ABD'ye karşı makineli tüfek ile yıkıcı cihazlara sahip olma suçlamaları yöneltildi.
Bu suçlamaların ardından ABD'nin Venezuela'da geniş çaplı bir operasyon düzenlediği duyruldu. Operasyonun ardından konuşan ABD Başkanı Donald Trump, gerçekleştirilen hamlenin dünya kamuoyuna yönelik bir mesaj niteliği taşıdığını belirtti. Trump, ABD askerleri arasında can kaybı yaşanmadığını, az sayıda yaralının bulunduğunu kaydederken, operasyonun sonucunda Maduro ve eşinin ülke dışına çıkarıldığını açıkladı.
