Fransa’daki Troyes Teknoloji Üniversitesi’nde yapılan “Planlı eskitmenin ve ürün ömrünün çevresel etkileri” başlıklı araştırmanın sonuçları yayımlandı. Buna göre, üreticiler satış sürekliliğini sağlamak amacıyla ürünlerin kullanım süresini sınırlayan yöntemlere başvuruyor.
Enflasyondaki yükselişle Türkiye’de shrinkflation (shrinflasyon) ve skimpflation (skimpflasyon) kavramları gündeme geldi.
Shrinkflasyon, fiyat değiştirmemek amacıyla ürün boyutlarındaki küçülme, skimpflasyon da kalitedeki bozulma olarak tanımlanıyor.
Böylelikle enflasyonist ortamlar ağırlıklı olmak üzere ürün maliyetlerini azaltarak üreticiler gizli fiyat yükselişlerine yöneliyor.
Diğer yandan kullanılan elektronik ürünlerin daha çabuk arızalanması, kıyafetlerin daha kısa sürede formunu kaybetmesi gibi ürünlerin de ömrü kısalıyor.
ÜRÜNLERİN KULLANIM ÖMRÜ KISALIYOR
ekonomim.com’un aktardığına göre; araştırmada, üreticilerin farklı yöntemlerle ürünlerin kullanım ömrünü dolaylı biçimde kısaltabildiği ifade ediliyor.
Bunlar arasında garanti süresinin bitimine yakın arıza riskinin artması, yedek parça ve servis maliyetlerinin yükselmesi ile tasarım ve stil değişiklikleri nedeniyle ürünlerin psikolojik olarak eski hissettirilmesi yer alıyor.
Çalışma, bu uygulamaların tüketicilerin ürünlerini daha kısa sürede yenilemesine yol açtığını ve üretim döngüsünü hızlandırdığını ortaya koyuyor.
ATIK MİKTARINI BÜYÜTÜYOR
Araştırmaya göre ürün ömrünün kısalması, üretim miktarını artırarak doğal kaynak tüketimini artırıyor. Daha sık ürün değişimi ise elektronik atık başta olmak üzere atık miktarını büyütüyor.
Bunun yanında enerji tüketimi ve karbon salımı da üretim süreçlerinin yoğunlaşmasıyla artıyor.
Çalışma, sürdürülebilir üretim için şirketlerin ürün tasarımından satıştan sonraki hizmetlere değin tüm aşamalarda uzun ömürlü kullanım stratejileri geliştirmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
İŞ MODELLERİ VE TÜKETİM ALIŞKANLIKLARI
Araştırmada, ürün ömrünün yalnızca teknik tasarım değil, pazarlama stratejileri, inovasyon döngüsü ve tüketici davranışlarıyla birlikte şekillendiği belirtiliyor.
Ürün dayanıklılığını artıran tasarım yaklaşımlarının benimsenmesi ve bakım-onarım süreçlerinin desteklenmesi, sürdürülebilir üretim için önemli unsurlar arasında gösteriliyor.
