İzmir’in Menemen ilçesi Kır Mahallesi’nde, S.K.Y. Petrol Madencilik İnşaat Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından planlanan Kalker Ocağı ve Kırma-Eleme Tesisi için Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci başlatıldı. Proje, ÇED Yönetmeliği’nin 16. maddesi doğrultusunda İzmir Valiliği’ne sunulan dosya ile incelenmeye alındı.
PROJEDE DETAYLARI
Planlanan tesis, toplam 40,69 hektarlık ruhsat alanı üzerinde yer alacak, ancak ÇED talep alanı sadece 10,75 hektar olarak belirlendi. Bu alan içinde ocak, kırma-eleme tesisi, şantiye ve depolama alanları bulunacak. Ocak üretim kapasitesi 750.000 ton/yıl, kırma-eleme tesisi kapasitesi ise 390.000 ton/yıl olarak planlanıyor. Üretim yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde 8 saat sürecek ve proje kapsamında 30 personel çalışacak. ÇED raporunda yer alan bilgide proje bedeli olarak 9 milyon 870 bin TL olarak belirlendi.
ORMAN ARAZİSİ ÜZERİNDE FAALİYET
Proje sahası, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü verilerine göre orman arazisi üzerinde bulunuyor. 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’nda da alan “Orman Arazi” olarak işaretlenmiş. Bu durum, bölgenin ekolojik dengesi açısından ciddi riskler oluşturuyor.
YAKIN YERLEŞİM ALANLARI
Projeye en yakın yerleşim birimi Kır Mahallesi, sahaya sadece 110 metre mesafede bulunuyor. Ayrıca Alaniçi ve Karaorman mahalleleri de birkaç kilometre uzaklıkta yer alıyor. D250 karayoluna olan mesafe ise 4.500 metre.
MAHKEMEDEN ÜST ÜSTE İPTAL KARARLARI
Proje için daha önce 22,29 hektarlık alan üzerinde 1.000.000 ton/yıl kalker ve 260.000 ton/yıl kırma-eleme tesisi planlanmış ve 2017 “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilmişti. Ancak İzmir 6. İdare Mahkemesi, Bilirkişi Raporu sonrası kararı iptal edildi.
Bilirkişi raporunda; Projenin Değirmendere Barajı’nın orta ve uzun mesafe koruma alanında bulunması nedeniyle baraja olumsuz etkiler yaratacağı, Sahanın orman sınırları içerisinde ve 1. derece yangına hassas bölge olması nedeniyle insan kaynaklı risk taşıdığı, Endemik ekosistem alanları ile ilgili fauna ve flora yapısının etkilenebileceği, Maden tesisinin çevre ve su kaynakları üzerindeki olumsuz etkilerinin yeterince incelenmediği, İşletmede kullanılacak suyun ekosisteme zarar verebileceği Bu gerekçelerle ÇED kararı iptal edildi.
Daha sonra proje 14,56 hektara düşürüldü, aynı kapasite ile tekrar ÇED başvurusu yapıldı. İl Müdürlüğü, “ÇED Gerekli Değildir” kararı verdi. Fakat İzmir 2. İdare Mahkemesi,2018 yılında bilirkişi raporuna dayanarak bu kararı da iptal etti. Danıştay, 2019 ile mahkeme kararını onayladı.
SU KAYNAKLARI VE EKOSİSTEM BÜTÜNLÜĞÜ AÇISINDAN RİSKLİ KARARI
2023 yılında firma, aynı ruhsat sahası ve önceki proje alanlarını kapsayan 13,64 hektarlık alanda, yıllık 1.000.000 ton kapasiteli kalker ocağı ve 260.000 ton kapasiteli kırma-eleme tesisi için Proje Tanıtım Dosyasını 27 Nisan 2023 tarihinde e-ÇED sistemi üzerinden sundu. 2023 tarihli akademik bir rapor, bölgede endemik türlerin varlığını doğruladı. Proje biyoçeşitlilik, endemik türler, orman alanları, su kaynakları ve ekosistem bütünlüğü açısından hâlâ riskli bulundu.
