TBMM Başkanlığı’na sunulan Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, jeoloji mühendislerinin tepkisini çekti. Ardahan Milletvekili Kaan Koç ile Hatay Milletvekili Adem Yeşildal ve 73 milletvekilinin imzasını taşıyan teklifin özellikle 21, 22, 23 ve 24’üncü maddelerinin zemin ve temel etütleri alanında çalışan jeoloji mühendislerini doğrudan etkilediği belirtildi.
7 BİN JEOLOJİ MÜHENDİSİNİ İŞSİZ KALABİLİR
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından yapılan açıklamada, uzun süredir “torba yasa” yöntemiyle hazırlanan düzenlemelerin ilgili meslek örgütleri ve kamuoyu tarafından yeterince tartışılamadan yasalaştırıldığına dikkat çekildi. Açıklamada, söz konusu teklifin de bu anlayışın bir ürünü olduğu ifade edilerek, yaklaşık 7 bin jeoloji mühendisini işsiz bırakabilecek, zemin ve temel etüt bürolarının kapanmasına yol açabilecek hükümler içerdiği vurgulandı.
DENETİM SİSTEMİNİ GÜÇLENDİRECEK MADDE YOK
Teklifin genel gerekçesinde yapı güvenliğinin artırılması ve afet risklerinin azaltılmasına vurgu yapılmasına karşın, ulusal afet risk yönetimini güçlendirecek somut bir düzenlemeye yer verilmediği belirtildi. Son beş yılda yaşanan depremlerde binlerce yapının zemin kaynaklı sorunlar nedeniyle yıkıldığı, on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiği hatırlatılarak, buna rağmen denetim sistemini güçlendirecek tek bir maddenin bulunmadığı ifade edildi. Açıklamada, teklifin “afet” başlığı altında sunulmasına rağmen, esas olarak zemin ve temel etütlerini yapan jeoloji mühendislerine yönelik sınırlayıcı düzenlemeler getirdiği ve meslek alanına yönelik ciddi hak kayıpları yarattığı savunuldu.
DENETİMSİZLİK VE YENİ DÜZENLEMELERİN TEHLİKELERİ AÇIKLANDI
Alan, teklifin 6235 sayılı TMMOB Kanunu, 3458 sayılı Mühendislik ve Mimarlık Hakkında Kanun ile oda ana yönetmeliğiyle güvence altına alınmış mesleki hak, yetki ve sorumlulukları zayıflatacak nitelikte olduğunu belirtti. Zemin ve temel etütlerinin denetimi gerekçe gösterilmesine karşın denetime ilişkin açık ve bağlayıcı bir hüküm bulunmadığı, bunun yerine büro sayısına sınırlama, ağır ekonomik teminatlar ve yeni belgelendirme şartları getirildiği ifade edildi. Teklifin 24’üncü maddesiyle zemin ve temel etüt hizmet bedellerinden yüzde 14 ila 28’e varan oranlarda kesinti öngörüldüğü, bu düzenlemenin Bakanlık için yeni bir gelir kapısı yaratmayı amaçladığı savunularak söz konusu kesintiler “modern öşür vergisi” olarak nitelendirildi. Bugüne kadar mimari, statik ya da tesisat projeleri için benzer bir harç uygulaması olmadığına dikkat çekilirken, 23’üncü maddeyle zemin laboratuvarlarının numuneleri yerinde almasının zorunlu hale getirilmesinin de dünyada örneği bulunmayan bir uygulama olduğu, bu durumun laboratuvarları fiilen çalışamaz hale getireceği ve sahte deneylerin önünü açabileceği uyarısında bulunuldu.
TALEPLERİNİ DİLE GETİRDİ
TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Alan, teklifin ilgili maddelerinin bu haliyle kabul edilmesinin mümkün olmadığını vurgulayarak şu talepleri dile getirdi:
- Zemin ve temel etütlerinin yerinde denetimini esas alan bir sistemin oluşturulması,
- 24’üncü maddenin, denetimi yapacak kuruluşları açıkça tanımlayacak şekilde yeniden düzenlenmesi,
- Zemin ve temel etüt bürolarına getirilen “öşür vergisi” niteliğindeki harçların kaldırılması,
- Zemin laboratuvarlarının çalışma esaslarına aykırı düzenlemelerin gözden geçirilmesi,
- Jeoloji mühendislerinin yasalardan kaynaklanan mesleki hak ve yetkilerinin korunması.
