İzmir’in tarihine ışık tutan Yeşilova Höyüğü, Bornova ilçesi Karacaoğlan Mahallesi’nde Manda Çayı kıyısında yer alıyor. Işıkkent Eğitim Kampüsü’nün doğusunda Bornova Anadolu Lisesi’nin güneybatısında bulunan höyük, kentin bilinen en eski yerleşim alanı olarak kabul ediliyor.
İZMİR’İN TARİHİ 5 BİN YIL SANILIYORDU: İŞTE GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARAN YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ
2003 yılında keşfedilmeden önce İzmir’in tarihinin en fazla 5 bin yıl öncesine dayandığı düşünülüyordu. Yeşilova Höyüğü’nde yapılan kazılarda elde edilen bulgular, kentin geçmişinin Neolitik döneme yani günümüzden en az 8-9 bin yıl öncesine uzandığını ortaya koydu.
NEOLİTİK’TEN ROMA’YA UZANAN KÜLTÜR KATMANLARI
Yeşilova Höyüğü yayılım alanında Neolitik dönemden Roma dönemine kadar birçok kültürün yaşadığı belirlendi. Yüzeyden itibaren kültür katları şu şekilde saptandı:
En üstte Roma Dönemi, altında Tunç Dönemi, onun altında Kalkolitik Dönem ve en altta Neolitik Dönem katmanları yer alıyor.
Neolitik döneme ait IV. Kat, höyüğün en uzun süreli ve en kalın kültür katı olarak biliniyor. Bu katmanda 10 ayrı mimari evre tespit edildi ve yerleşimin üç gelişim aşaması geçirdiği anlaşıldı.
NEOLİTİK DÖNEMDE YAŞAM İZLERİ
Neolitik dönemin ilk katlarında, yüzeyin 3-4 metre altında küllü alanlar ve sıkıştırılmış toprak tabanlar bulundu. Oval ya da dörtgen planlı, saz ve ağaç dallarından yapılmış kulübelerin varlığı yanık izleri ve taban kalıntılarıyla belirlendi. Zamanla çadır ve kulübe türü barınaklardan yuvarlak planlı yapılara geçildiği görüldü. IV.1 katında ise 5x6 ve 6x8 metre boyutlarında, taş temelli dikdörtgen planlı mekanların inşa edildiği tespit edildi. Bu yapılar ortak bir avluya bakacak şekilde konumlandırıldı.
Mekanların taş temelleri üzerine, kerpiç bloklardan farklı olarak “mühre” adı verilen, killi toprak ve bitki kalıntılarından oluşan çamur kullanıldı. Avlularda ezgi ve öğütme taşlarının yoğunluğu, bu alanların işlik olarak kullanıldığını gösterdi. Taş baltalar, çakmaktaşı kesiciler, dokuma işlikleri ve çanak çömlek üretim alanları günlük yaşama dair önemli buluntular arasında yer aldı.
KALKOLİTİK VE TUNÇ ÇAĞI BULGULARI
Neolitik yerleşimin MÖ 5700 yılları civarında bir yangın sonucu sona erdiği belirlendi. En az 500 yıl sonra bölgeye farklı bir topluluğun geldiği ve koyu renkli çanak çömlekleri ile oval planlı çukur evler inşa ettiği anlaşıldı. Bu dönem Kalkolitik Çağ olarak tanımlandı. Tunç Çağı’na ait kültür daha çok mezarlar ve çanak çömlek buluntularıyla temsil ediliyor. Höyüğün merkezinde küp içine yakılmadan yapılan gömülerden oluşan mezarlığın bir bölümü ortaya çıkarıldı. Roma Dönemi katmanı da ağırlıklı olarak mezarlar ve seramik buluntularıyla temsil ediliyor.
YEŞİLOVA HÖYÜĞÜ NEREDE, NASIL GİDİLİR?
Ziyaretçi merkezi ve höyük Bornova Işıkkent’te bulunuyor. Forum Bornova’dan tabelalar takip edilerek ulaşım sağlanabiliyor. Alan, Işıkkent Koleji ile Zübeyde Hanım Koleji arasında yer alıyor.
Özel araçla otoyoldan Otogar yönünde Işıkkent Eğitim Kampüsü ve Yeşilova Höyüğü levhaları izlenerek ulaşılabiliyor. Toplu ulaşım tercih edenler ise Bornova Metro ile Kemer arasında çalışan 59 numaralı belediye otobüsüyle Karacaoğlan Mahallesi Yeşilova Höyüğü durağında inerek alana erişebiliyor.
