Bir dönem bahçeli evlerin vazgeçilmezi olan tulumbalar, İzmir’in köklü ilçelerinden Karşıyaka’da artık az sayıda kaldı. Kentin dönüşümü ve betonlaşma ile birlikte birçok tulumba söküldü ya da işlevini yitirdi. Ancak Nergiz, Bahriye Üçok, Şemikler, Bostanlı, Alaybey, Donanmacı, Yalı ve Aksoy gibi mahallelerde hâlâ bahçesinde tulumba bulunan evlere rastlamak mümkün.
BAHÇELİ EV KÜLTÜRÜNÜN İZLERİ
Fotoğraflanan örneklerden biri apartman girişinin hemen yanında yer alıyor. Beyaza boyanmış tulumba, küçük bir yeşil alanın kenarında duruyor. Çevresi seramikle kaplı. Apartman cephesinin arasında geçmişten kalmış bir unsur gibi dikkat çekiyor. Bir diğer örnek ise daha eski ve döküm gövdeli. Küçük bir bahçenin ortasında, ahşap bankın yanında yer alıyor. Etrafı bitkilerle çevrili bu tulumba, bahçeli ev kültürünün izini taşıyor.
BAHÇELER KÜÇÜLDÜ, APARTMANLAR ARTTI
Donanmacı Mahallesi sakinlerinden, çocukluğunu bu sokaklarda geçiren Nilüfer Çokuslu da değişimi yakından yaşayan isimlerden biri. Çokuslu, “Biz küçükken neredeyse her bahçede bir tulumba vardı. Su kesildiğinde herkes oraya giderdi. Komşular bir araya gelirdi. Çocuklar tulumbanın başında oynardı. Şimdi çoğu yok oldu. Bahçeler küçüldü, apartmanlar arttı” dedi.
ANILARIMIZ BU SOKAKLARDA
Eski Karşıyaka’yı özlediklerini dile getiren Çokuslu, “Mahalle kültürü daha güçlüydü. Herkes birbirini tanırdı. Şimdi her şey değişti ama yine de burası bizim mahallemiz. Karşıyaka’yı seviyoruz. Anılarımız burada” ifadelerini kullandı.
BİR DÖNEM SUYUN GÜVENCESİYDİ
Tulumbalar geçmişte sadece bahçe sulamak için değil, su kesintilerinde temel ihtiyaç için de kullanılıyordu. Komşular aynı tulumbadan su çekiyor, çocuklar yaz aylarında başında vakit geçiriyordu. İzmir’de özellikle su kesintilerinin yaşandığı dönemlerde alternatif olarak kullanılabileceği ifade ediliyor. Ancak bugün çoğu yerde sadece sembolik olarak duruyor.
SAYILARI HER GEÇEN GÜN AZALIYOR
Karşıyaka’da sayıları her geçen yıl azalan tulumbalar, ilçenin eski yaşam biçimine dair küçük ama önemli bir iz olarak varlığını sürdürüyor. Betonlaşmanın arttığı ilçede bu detaylar, geçmişi hatırlatan unsurlar arasında yer alıyor.
