Askeri danışmanlık, silah yardımı, yerli destekçileri fonlama gibi uygulamaların yanı sıra istihbarat örgütleri tarafından yönlendirilen kanlı darbeler de ABD’nin etki alanını genişletmek amacıyla yaygın olarak benimsediği yöntemler oldu. Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu bir çok ülke, ‘İmparatorluk’un olgunlaştırıp hayata geçirdiği askeri darbeler ve vekalet savaşları yüzünden etkileri on yıllara yayılan büyük acılar yaşadı. İşte ABD’nin darbe kronolojisi...
Endonezya - 1965: Endonezya Komünist Partisi’ni tasfiye etmek amacıyla gerçekleştirilen darbede Soğuk Savaş döneminin en büyük katliamlarından biri yaşandı. Darbenin arkasındaki CIA, General Suharto’ya silah ve istihbarat desteği sağlarken, hazırlanan ölüm listelerinin uygulamaya konmasıyla yaklaşık 1 milyon insan hayatını kaybetti.
Yunanistan - 1967: Yunanistan’da yapılan seçimleri sol partilerin kazanacağı anlaşılınca devreye ABD girdi. CIA destekli darbede ‘Albaylar Cuntası’ olarak anılan faşist oluşum yönetime el koyarken 7 yıl süren diktatörlük boyunca binlerce komünist yurttaş, sanatçı ve siyasi figür tutuklanarak işkence gördü. Avrupa’nın yanı başında yaşanan hak ihlalleri, komünizme karşı savaş bahanesiyle görmezden gelindi.
Türkiye - 1980: 12 Eylül’de sağ-sol çatışması, yükselen ‘anarşi’ ve rejimin rayından çıkması gibi gerekçelerle yönetime el koyan Orgeneral Kenan Evren liderliğindeki Milli Güvenlik Konseyi, etkileri bugün bile güçlü biçimde süren radikal bir şiddet dalgasıyla toplumsal muhalefeti ezdi. Darbenin ardından, dönemin CIA Ankara İstasyon Şefi Paul Henze’nin Washington’a, “Bizim çocuklar başardı” mesajını ilettiği kayıtlara geçti. Türkiye’yi muhtemel bir sosyalist rotadan alıkoymayı ve neo liberal dünya düzenine entegre etmeyi amaçlayan darbe sonucunda partiler lağvedildi, parti liderleri önce askerî üslerde gözetim altında tutuldu, ardından yargılandı. 1 milyon 683 bin yurttaş fişlendi. Açılan 210 bin davada 230 bin kişi yargılandı, 7 bin kişi için idam cezası istendi, 517 kişiye idam cezası verildi. Haklarında idam cezası verilenlerden 50’si asılarak öldürüldü. 171 kişinin ise işkenceden öldüğü belgelendi.
Suriye - 2011: Rusya’nın Ortadoğu’da genişleyen etki alanı karşısında harekete geçen ABD, gizli istihbarat operasyonlarıyla iktidardaki Beşar Esad rejimi karşıtı cihatçı gruplara yıllarca silah ve para akıttı. Doğrudan işgal yerine, sahadaki vekil güçler üzerinden ülkenin parçalanması ve enerji koridorlarının kontrolü hedeflendi. İç savaş neredeyse tüm ülkeyi enkaza çevirdi, milyonlarca insan evinden oldu ya da hayatını kaybetti.
Ukrayna - 2014: ABD, Rusya’nın Doğu Avrupa’daki etkisini azaltmak amacı taşıyan müdahalelerde Ukrayna’ya milyarlarca dolarlık silah sattı ve dolaylı olarak çatışmanın tarafı oldu. 2014’te başlayan savaş, Baltık ülkeleri ve Avrupa’yı da içine alma ihtimaliyle birlikte halen devam ediyor.
Yemen - 2015: Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun Yemen’i bombaladığı yıllar boyunca ABD; havada yakıt ikmali, hedef belirleme istihbaratı ve mühimmat desteği sağlayarak dünyanın en büyük insani krizlerinden birinin mimarı oldu. Binlerce insanın hayatını kaybettiği acımasız çatışmalar ülkeyi geri dönülmez biçimde yok olmanın eşiğine getirdi.
