1941 yılından bugüne kadar Türkiye'nin birçok bölgesindeki maden ocaklarında, pek çoğu grizu patlaması, göçük ve yangından kaynaklanan ‘iş cinayetleri’nde 3 binden fazla işçi hayatını kaybetti, 100 bini aşkın kişi ise yaralandı. Ne yazık ki bugün de işveren ve sermaye gruplarının caydırıcı cezalardan münezzeh tutulması ve yöneticilerin kazaları ‘fıtrat’ ile kader’e bağlayan yaygın söylemleri on binlerce emekçinin her gün yüksek risk altında çalışmayı sürdürmesi sonucunu doğuruyor. HABAŞ faciası vesilesiyle Türkiye’de meydana gelen en büyük maden kazalarını İz Gazete okurları için yeniden hatırlıyoruz.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Zonguldak – 1983: Armutçuk'ta 7 Mart’ta meydana gelen grizu patlamasında 103 maden işçisi hayatını kaybetti. Zonguldak’a bağlı Kandilli (Armutçu) beldesinde TTK’ya ait kömür ocağında yaşanan patlama sonrasında oluşan sarsıntının şiddeti, kentte ‘deprem’ paniği yaratmış, yapılan ilk açıklamalarda olay “Kaçınılmaz iş kazası” olarak tanımlanmıştı.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Amasya – 1990: Yeni Çeltik'te bulunan maden ocağında 7 Mart’ta meydana gelen grizu patlamasında 68 kişi öldü. Olayın ardından demokratik kitle örgütlerinin, ‘Örgütsüzlük, taşeronluk ve denetimsizlik’ eleştirileri sümen altı edildi.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Zonguldak / Kozlu – 1992: 3 Mart günü Kozlu'da meydana gelen grizu patlamasında 263 maden işçisi hayatını kaybetti. Patlama ile yer altında çıkan yangınların denetim altına alınamaması ve ocağın bütün katlarındaki göçükler ve ulaşım yolları tahribatı nedeniyle ocak yüzey açıklıklarından kapatıldı. Bu nedenle kazadan kurtulanların ifadelerini temel alan soruşturmada kazanın oluşma nedenleri tam olarak açıklığa kavuşturulamadı. Dünya madencilik tarihinin en büyük kazaları arasında yer alan faciada ölen işçilerden 147'sinin cesedi, yer altında devam eden yangınlar nedeniyle günler sonra gruplar halinde çıkarılabilmişti.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Yozgat – 1995: 26 Mart'ta Yozgat'ın Sorgun ilçesinde meydana gelen grizu patlamasında 37 madenci hayatını kaybetti.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Kastamonu – 2004: Kastamonu'nun Küre ilçesinde 8 Eylül’de bakır madeninde çıkan yangında 19 kişi hayatını kaybetti.

Balıkesir – 2006: 2 Haziran günü Balıkesir'in Dursunbey ilçesinde grizu patlamasında 17 işçi hayatını kaybetti.

Bursa – 2009: 10 Aralık günü Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesinde meydana gelen grizu patlamasında 19 işçi hayatını kaybetti.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

CHP’nin acı kaybı: İlçe başkanı yaşamını yitirdi
CHP’nin acı kaybı: İlçe başkanı yaşamını yitirdi
İçeriği Görüntüle

Manisa / Soma – 2014: Manisa'nın Soma ilçesinde 13 Mayıs’ta bir maden ocağında çıkan yangın sonucu 301 işçi hayatını kaybetti, en az 88 işçi de yaralandı. Facia, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin en çok can kaybı ile sonuçlanan iş ve madencilik kazası olarak kayıtlara geçti. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre Soma Kömür İşletmeleri AŞ, 2012 yılında 2 kez, 2013 yılında 2 kez, 2014 yılında ise 13, 14, 17 ve 18 Mart'ta iş sağlığı ve iş güvenliği yönünden teftiş edilmiş, mevzuata aykırı bir durum olmadığı belirlenmişti. Enerji Bakanı Taner Yıldız da Temmuz 2013'te aynı işletmenin farklı bir ocağının açılışını yapmış, örnek bir işletme olduğunu belirtmişti. Kazayı, madenciliğin doğal bir sonucu olarak değerlendiren ve ‘fıtrat’ kavramıyla açıklayan dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan Soma’da vatandaşlar tarafından protesto edilmiş, Erdoğan’ın danışmanı Yusuf Yerkel’in yerde yatan eylemci bir yurttaşı acımasızca tekmelediği görüntüler, facianın karanlığını biraz daha koyultmuştu.

Karaman – 2014: Ermenek'teki özel linyit kömürü madeninde 28 Ekim’de su baskınının ardından mahsur kalan 18 işçinin cansız bedenlerine, faciadan ancak 38 gün sonra ulaşılmıştı.

Siirt – 2016: 17 Kasım’da Siirt'in Şirvan ilçesindeki Madenköy yakınlarındaki bakır madeninde meydana gelen kazada 16 işçi hayatını kaybetti.

Fıtrat değil cinayet: Yer altında ölüm, yer üstünde sessizlik!

Erzincan – 2024: İliç ilçesinde faaliyet gösteren Çöpler Altın Madeni’nde, 13 Şubat’ta siyanür liç işleminden sonra depolanan yaklaşık 10 milyon metreküplük toprak yığınının heyelanla kayması sonucunda 9 işçi yaşamını yitirdi. Toprak altında kalan son işçinin naaşına ancak 8 Haziran’da ulaşılabildi. Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği ise kazanın, öngörülebilir ve önlenebilir bir olay olduğunu öne sürmüştü. Faciadan 102 gün sonra hazır olan bilirkişi raporu Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) ‘olumlu kararı’ veren yetkililerin asli kusurlu olduğunu tespit etti. Erzincan Cumhuriyet Başsavcılığı ise bu bilirkişi raporunu yetersiz bularak yeni bir heyet oluşturulmasına karar verdi. Kamu görevlileri hakkında verilen “kovuşturmaya yer olmadığı” kararı o dönem kamuoyunda büyük tepki çekmiş, ailelerin avukatlarının itirazlarına rağmen bu isimler yargılanmamıştı.

Muhabir: Birkan Yüksel