Genelevlerle ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Habertürk’ün haberine göre; Anayasa Mahkemesi (AYM) genelevlerin devlet gözetimi ve denetim altında faaliyet göstermesini mümkün kılan düzenlemeyi yürürlükten kaldırdı. 24 Nisan 1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 128'inci maddesine yönelik iptal kararı, 17 Kasım 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı.
Mahkemenin oybirliğiyle aldığı kararda hükmün, Anayasa’nın 5. maddesi ve 17. maddesine aykırı olduğu belirtildi.
İptal sürecini başlatan başvurular, bazı konut ve işyerlerinin belirli süre kapatılarak mühürlenmesine ilişkin idare işlemlere açılan davalardan kaynaklandığı belirtildi. Yapılan başvurularda, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı’na verilen düzenleme yetkisinin sınırlarının kanunda yeterince açık olmadığı savunuldu. Ayrıca genelev çalışma koşulları ile genelevde çalışan kişilerin tabi olacağı koşulların temel çerçevesinin de kanunla belirlenmediğine dikkat çekildi.
MESLEK OLARAK KABUL EDİLİRSE KADIN BEDENİ EKONOMİK PAZARIN PARÇASI OLUR
AYM’nin gerekçeli kararında genelevde çalışmanın yalnızca kişisel bir tercih olmayacağı aynı zamanda kişilerin içinde bulunduğu toplumsal ve ekonomik koşulların da dikkate alınması gerektiği ifade edildi. Koşullar altında verilen rızanın ne derece özgür olduğunun sorgulanması gerektiği belirtildi. Ayrıca genelevde çalışan seks işçilerinin mesleki tanımının yapılmasının kadın bedeninin ekonomik bir pazarın parçası haline getirebileceğine dikkat çekildi.
DEVLETİN SORUMLULUĞU DENETLEMEK DEĞİL, YAPISAL SORUNLARI ORTADAN KALDIRMAK
Kararın öne çıkan diğer bir bölümü ise devletin sorumluluğuna ilişkin değerlendirme oldu. Kamu otoritesinin yalnızca fuhuş faaliyetlerini denetlemekle yetinmemesi gerektiği belirtildi. Devletin öncelikli sorumluluğunun insanların seks işçiliğine yönelten yapısal sorunları ortadan kaldırmak, kazanç sağlayan aracılara müdahale etmek olduğunun altı çizildi.
Kamu sağlığı ve güvenliğinin korunması amacıyla fuhuş faaliyetlerinin yasal kurallara bağlanmasının, bu faaliyeti kendiliğinden insan onuruyla bağdaşır hâle getirmeyeceği de kararda vurgulandı. Mahkeme, ekonomik çaresizlik içindeki kişilerin durumundan yararlanılan bir alanın devlet tarafından düzenlenmesinin, bireyin maddi ve manevi varlığını koruma yükümlülüğüyle örtüşmediği sonucuna vardı. Bu değerlendirmeler doğrultusunda Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığına düzenleme ve denetleme yetkisi veren hüküm Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildi.
AYM, kararının gerekçesinde şu ifadelere yer verdi:
"Bu itibarla insan onuru geride bırakılarak devletin gözetim ve denetimi altında fuhuş yapılmasına imkân tanıyan kuralın devlete yüklenen, kişilerin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkının etkili bir şekilde korunabilmesi yönündeki pozitif yükümlülükle bağdaşmadığı sonucuna varılmıştır."
BİREYSEL RIZA KAVRAMI DA ELE ALINDI
AYM'nin değerlendirmesinde yetişkin bireylerin kendi rızalarıyla fuhuş yapması konusu da ele alındı. Fuhşa zorlamanın insanlık dışı veya onur kırıcı muamele niteliği taşıdığı konusunda tereddüt bulunmadığını belirten Mahkeme, yetişkinlerin kendi iradeleriyle bu faaliyette bulunmasının korunması gereken bir değer olup olmadığına ilişkin tartışmaya da yer verdi. Kararda, bireyin kendi bedeni üzerinde tasarruf hakkına sahip olmasının, bu hakkı herhangi bir sınırlama olmaksızın kullanabileceği anlamına gelmediği vurgulandı.




