SEREN KARAŞAHİN / İZ GAZETE - Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ummahan Yücel, kurduğu Ebelik Tarihi Araştırmaları ve Eğitim Derneği (ETAD) ile ebelik mesleğinin bilinmeyen tarafını gün yüzüne çıkarıyor. Yaklaşık bir buçuk yıl önce kurulan dernek, ebelik mesleğinin Osmanlı Devleti ve cumhuriyetin ilk yıllarından günümüze kadar olan gelişimini özel olarak ele alıyor.

Doç. Dr. Yücel’in kurucusu olduğu derneğin başkanlığını da kendisi yürütürken ekipte; Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Uzman Ebe Öğr. Şükran Şankazan, Genel Sekreter Ebe İrem Erdem, Sayman Ebe Merve Tektaş ve Yönetim Kurulu Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Melike Öztürk yer alıyor. Derneğin onursal üye koltuğunda ise Fatma Sarıhan Türkmen bulunuyor.

ESKİ EBELERİN ANILARI ARŞİV OLUŞTURUYOR

Geçen yıl Aydın merkezli olarak kurulan dernek, çalışmalarını emekli ebelere sosyal medya üzerinden bireysel yolla ulaşarak gerçekleştiriyor. Dernek, ebelerin eski anı defterlerine, günlüklerine ve fotoğraflara ulaşıp toparlayarak, bir arşiv oluşturuyor. Aynı zamanda gerçekleştirilen röportajlar da bulunuyor.

Sözlü tarih görüşmelerinde sadece emekli ebelerle değil o dönemin ebelik eğitimine katkı vermiş eğitimcilerle de görüşmeleri de sürdürülüyor. Çalışmalar, albüm ve kitap gibi yazılı kaynaklara da dönüştürülüyor.

Ege Üniversitesi (EÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Ebelik Bölümü Öğretim Üyesi ve Ebelik Tarihi Araştırmaları ve Eğitimi Derneği (ETAD) Yönetim Kurulu Başkanı Doç. Dr. Ummahan Yücel, ebelik mesleğinin önemine çok inandığını belirtti. İz Gazete’ye konuşan Doç. Dr. Yücel, ebelik tarihinin önemini ve meslek geçmişi araştırmalarını nasıl gerçekleştirdiğini anlattı.

“KADININ EMEĞİ GÖRÜNÜR DEĞİL”

Ebelerin tarihsel boyutta önemli işler başardığını söyleyen Doç. Dr. Yücel, “Akademisyen olduğumuz için asıl meselemiz okumaktır, öğrenmektir yani literatürdür. Literatürde ise özellikle ebelik mesleği ve kadınların emeklerinin görünür olmaması çok şaşırtıcı. İhmal edilmiş bir alan. Akademik alanın yaptığı çok güzel işler var ama meslek tarihinin ihmal edilmemesi gerekiyor” dedi.

Geçmiş yıllarda mesleği icra etmiş ebelerin yaşantılarının dönemin koşullarını anlamak için bir anahtar olduğunu ifade eden Doç. Dr. Yücel, “Bizim araştırdıklarımız, ebelerin yaşantıları, bir akademisyenin ebelik tarihi gibi bir alana inanıp çalışmasına vesile oluyor. Bunların kalıcı kılınması ve tarihe not düşülmesi çok önemli. Siz bunu yapmazsanız belki başka araştırmacıların ilgisini çekecek ama şu an böyle bir ilgi görünmüyor. Birçok sorun mesleğin gündemini oluşturuyor. Geriye dönüp bakmak ihmal ediliyor. Bu sorunları çözmek için de geriye dönmek gerekiyor. Dolayısıyla tarihe not düşmeyi, iz bırakmayı çok önemsiyorum” ifadelerini kullandı.

Meslek tarihi çalışmalarının ihmal edilmesine şaşırdığını ve bu konuda sitemi olduğunu belirten Doç. Dr. Yücel, mesleğin gelişimi için tarih araştırmacısı olmaya gerek olmadığını ve katkı sunmak isteyen herkese kapılarının açık olduğunu dile getirdi. Doç. Dr. Yücel, “Zor koşullarda büyük zorluklara karşı fedakarlık yapan bu kadın sağlık çalışanları ebelerin emeklerini takdir etmek onlara karşı olan vefa borcumuz. Ebeliğin bugüne taşınması onların vesilesiyle oldu” dedi.

Hayvanlara yuva olacaktı, inşaatı hâlâ bitmedi! Dikili'deki hayvan bakımevine para yetmedi
Hayvanlara yuva olacaktı, inşaatı hâlâ bitmedi! Dikili'deki hayvan bakımevine para yetmedi
İçeriği Görüntüle

Vefa borcunu arşivle ödüyor: Ebeliğin bilinmeyen geçmişi kayıt altında

“İĞNE UCUYLA KUYU KAZAR GİBİ ÇALIŞIYORUZ”

Alanın boş olması ve bu boşluğu dolduruyor olmanın verdiği farkındalığın heyecan verici olduğunun altını çizen Doç. Dr. Yücel, “Emekli ebelerin kıymetinin bilindiğini kendilerinin bilmesi ve onların duyduğu mutluluk çok hoş. Bu çok toplumsal ve biz inanarak yapıyoruz. Çok kolay değil, zaten yazılmamış ve masa başı akademisyenlik ile yapabileceğiniz bir şey değil. İğne ucuyla kuyu kazar gibi onun peşine düşüyorsunuz” diye konuştu.

EBELİK TARİHİNE İLGİSİ ÜNİVERSİTE YILLARINDA BAŞLADI

Doç. Dr. Yücel, ebelik tarihine üniversite okuduğu yıllarda ilgisinin olduğunu ancak 2018 yılında tesadüfen karşılaştığı ve okuduğu Ebe Fatma Sarıhan Türkmen’in “Işığı Arayan Köy Kızı: Bir Ebenin Anıları” kitabıyla ‘meslek tarihini bilmiyoruz’ farkındalığına eriştiğini anlattı. Bu farkındalık da ebelik tarihi araştırmalarının mihenk taşını oluşturdu.

Doç. Dr. Yücel, derneğin kuruluş amacının hem geçmişin tarihini aktarmak hem de bugünün tarihini geleceğe iletmek olduğunu kaydetti.

Vefa borcunu arşivle ödüyor: Ebeliğin bilinmeyen geçmişi kayıt altında

“BURADA BİR MESLEĞİN TARİHİ VAR”

Dernek kurulmadan önce emekli ebelerle yaptığı görüşmelerde arşiv niteliğindeki yazı ve görselleri gördüğünde harekete geçmek istediğini belirten Doç. Dr. Yücel, “Emekli ebelerin kişisel albümlerinde bir mesleğin tarihi var. Eski fotoğrafları görünce ‘burada bir mesleğin tarihi var’ dedim. Bunları ebelik tarihi çalışmalarında kullanabilirim diye düşündüm. Hepsini alırken yazılı onaylarının olmasına dikkat ettim” dedi.

İlk ebe okulunun Balıkesir’de açılmasıyla şehrin meslek tarihi için de ayrı bir yer kapladığını belirten Doç. Dr. Yücel, 1960’lı yıllara kadar açılan bu köy ebe okullarının Türk anne-bebek sağlığını da olumlu yönden geliştirdiğini ve çalışmalarının da odak noktasının bu alan olduğunu söyledi. Yaptığı araştırmaların İzmir ve Ege Bölgesi’yle sınırlı kalmadığını söyleyen Doç. Dr. Yücel, Türkiye’nin farklı illerine hem akademik çevre hem ebeler hem de sosyal medya aracılığıyla ulaşıp araştırmalar yaptıklarını vurguladı.

“BU İŞİN PEŞİNİ YİNE BIRAKMAM”

Arşiv olması için Erken Cumhuriyet döneminde basılan ebelik kitaplarını bireysel imkanlarıyla aldığını belirten Doç. Dr. Yücel, kendi ‘ebelik tarih yolculuğu’ kitabını yazmak istediğini söyledi. Türkiye’de bir yöntem olarak ebelik tarihinin nasıl çalışıldığının gösterilmesi açısından yazacağı kitabın da son derece önemli olduğunu dile getiren Doç. Dr. Yücel, “Ben bugün akademiden emekli olsam bu işin peşini bırakmam. Yine emekli ebelerle buluşacağım, yine yazacağım” dedi.

Erdoğan Kar’ın yönetmenliğini üstlendiği “Anadolu’nun Son Ebeleri” belgeseli için de röportaj veren Doç. Dr. Yücel, yapımın kendi çalışmaları için oldukça önemli olduğunu söyledi. Doç. Dr. Yücel, Ege Üniversitesi ev sahipliğinde gerçekleştirilen I. Uluslararası ve Ulusal Ebelik Tarihi Kongresi’ni düzenlediklerini, ‘Çekmecemdeki tarih’ mottosuyla ebelik tarihi fotoğraf sergisi ve Geçmişten Günümüze Ebeler Üniforması Defilesi’ni gerçekleştirdiklerini paylaştı. Defile ilk olarak kongrede gösterilirken; daha sonra Türkiye’nin farklı şehirlerinde dolaşarak sergilendi.

Vefa borcunu arşivle ödüyor: Ebeliğin bilinmeyen geçmişi kayıt altında

ARAŞTIRMALAR DEVAM EDİYOR

Doç. Dr. Yücel, Dernek Yönetim Kurulu Üyesi ve Yüksek Lisans öğrencisi Ebe İrem Erdem ile ebelerin arşiv niteliği taşıyan fotoğraflarının literatüre de kazandırılması için Ebelik Tarihi Fotoğraf Albümü için çalışmalarını sürdürüyor. Albüm yakın zamanda basılı olarak literatüre kazandırılacak.

Türkiye’nin farklı şehirlerinden ebelerden gelecek katkıları önemsediklerini dile getiren Doç. Dr. Yücel, çalışmaların devam etmesi için yeni ebe kaynaklarına ulaşmak istediğini belirtirken, katkıda bulunmak isteyenlerin Ebelik Tarihi Araştırmaları ve Eğitimi Derneği’nin internet sitesi ile sosyal medya hesapları üzerinden iletişim kurabileceğini aktardı.

13. Uluslararası 17. Ulusal Ebelik Öğrencileri Kongresi 6-7 Mayıs 2027 tarihlerinde Kapadokya’da düzenlenecek. Doç. Dr. Yücel de kongrede yeni araştırmalarını katılımcılarla paylaşacak.

Muhabir: Seren Karaşahin