İzmir’in simgesel endüstri mirası yapılarından biri olan Tarihi Elektrik Fabrikası için hazırlanan imar planı değişiklikleri tartışma yarattı. 12 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile Konak ilçesi Umurbey Mahallesi’nde bulunan alanın ticaret ve turizm odaklı yapılaşmaya açılmasına yönelik plan değişikliğine meslek odalarından sert tepki geldi. TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, söz konusu kararın İzmir’in endüstriyel mirasını tehdit ettiğini belirterek hukuki ve mesleki mücadele başlatacaklarını açıkladı.
RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANDI
12 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı ile kamuoyunda “Elektrik Fabrikası” olarak bilinen, İzmir’in Konak ilçesi Umurbey Mahallesi’nde yer alan 3535 ada 6, 87 ve 155 parseller için hazırlanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği duyuruldu.
Karar kapsamında söz konusu alanlar için “Ticaret-Turizm Alanı (E:3.00, Yençok:20 Kat), Özel Proje Alanı ve Yol” kullanım kararları getirildi.
MEVCUT PLAN KARARLARI DEĞİŞTİRİLDİ
Meslek odalarının açıklamasında söz konusu parseller, yürürlükteki 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı’nda kısmen TAKS:0.50, KAKS:1.50 yapılaşma koşullu “Kültürel Tesisler Alanı”, “Özel Proje Alanı (Ö.P.A)” ve kısmen 10 metre genişliğinde yaya yolu olarak planlanmış durumda bulunuyordu.
Yeni plan değişikliğiyle birlikte alanın mevcut kamusal kullanım yaklaşımının ortadan kaldırıldığı, yapılaşma yoğunluğunun artırıldığı ve tarihi yapının çevresinin ticaret ve turizm odaklı yüksek yoğunluklu yapılaşmaya açıldığı ifade edildi.
“ENDÜSTRİ MİRASI TEHDİT ALTINDA”
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi tarafından yapılan açıklamada, plan değişikliklerinin Tarihi Elektrik Fabrikası’nın özgün işlevine uygun şekilde gelecek kuşaklara aktarılmasını zorlaştıracağı vurgulandı.
Açıklamada ayrıca yoğun yapılaşmanın tarihi yapının siluetini ve kentsel algısını tehdit edeceği belirtilerek şu değerlendirmeye yer verildi:
Kentlerin geleceğinin merkezi kararlarla ve parçacı planlama anlayışıyla belirlenemeyeceği ifade edilerek şehircilik biliminin kentsel mekânın toplumsal ihtiyaçlar, kültürel değerler ve kamu yararı doğrultusunda düzenlenmesini gerektirdiği hatırlatıldı.
“PLANLAMA KAMU YARARINDAN UZAKLAŞIYOR”
Meslek odaları, söz konusu kararın planlama anlayışını kamusal bir araç olmaktan çıkararak özelleştirme politikalarının bir parçası haline getirdiğini savundu.
Açıklamada, bu plan değişikliğinin yalnızca teknik bir imar düzenlemesi olmadığı, aynı zamanda İzmir’in en önemli endüstri mirası alanlarından birinin sermaye odaklı bir planlama anlayışıyla yeniden tanımlanması anlamına geldiği ifade edildi.
Plan değişikliklerinin kentlilerin, meslek odalarının ve yerel yönetimlerin itirazları dikkate alınmadan, toplumsal bir tartışma yürütülmeden onaylandığına dikkat çekildi. Bu yaklaşımın bilimsel ve katılımcı planlama süreçlerini ortadan kaldırdığı ve şehircilik ilkeleriyle çeliştiği vurgulandı.
“KAMU MALLARI RANT ARACINA DÖNÜŞTÜRÜLÜYOR”
Açıklamada sosyal devlet anlayışının kamu mülkiyetindeki alanların toplumsal yarar gözetilerek korunmasını ve değerlendirilmesini zorunlu kıldığı ifade edilerek, kamu yararının tarihi ve kültürel değerlerin satışından elde edilecek kısa vadeli gelirler olmadığı belirtildi.
Meslek odaları, alınan kararın kamu mallarının planlama araçları kullanılarak sermayeye devredilmesinin önünü açtığını ve kentlerin tarihsel değerlerinin ekonomik rant nesnesine dönüştürüldüğünü savundu.
MESLEK ODALARINDAN DAYANIŞMA ÇAĞRISI
TMMOB Mimarlar Odası İzmir Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İzmir Şubesi, Tarihi Elektrik Fabrikası ve çevresinin özelleştirme politikalarıyla yapılaşmaya açılmasına karşı olduklarını vurgulayarak, alanın kamusal, kültürel ve bilimsel işlevlerle değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Meslek odaları, mimarlık ve planlama ilkelerine aykırı olduğunu belirttikleri kararın hukuki ve mesleki tüm yollarla takipçisi olacaklarını açıkladı.
İZMİR HALKINA ÇAĞRI
12 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan ve önümüzdeki süreçte askıya çıkarılması beklenen imar planı değişikliklerine karşı yerel yönetimler, meslek odaları, sivil toplum kuruluşları, akademi ve İzmir halkına dayanışma çağrısı yapıldı.
Meslek odaları açıklamalarında şu mesajı verdi:
İzmir’in tarihsel ve kültürel mirasının rant projelerine teslim edilmesine izin verilmeyeceği vurgulanarak, Tarihi Elektrik Fabrikası’nın ticari yapılaşma baskısı altında yok edilmesine karşı hukuki, mesleki ve toplumsal mücadelenin sürdürüleceği ifade edildi.
“Tarihi Elektrik Fabrikası İzmir halkına aittir, ranta teslim edilemez.”
