Türkiye'de özellikle pandemi dönemiyle hayatımıza hızla giren ve yüz binlerce beyaz yakalının aktif olarak sürdürdüğü uzaktan çalışma modeli, iş dünyasındaki kalıcı yerini sağlamlaştırdı. İş ve özel yaşam uyumunu artırmayı hedefleyen düzenlemelerin detayları, Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmeliğin ardından son günlerde açıklanan Orta Vadeli Program (OVP) hedefleriyle yeniden gündemin ilk sırasına yerleşti. Yeni mevzuat, işçi ve işveren arasındaki gri alanları ortadan kaldırarak evden çalışma disiplinine net kurallar getiriyor.
ÇALIŞMA GÜNLERİ VE MESAİ SAATLERİ NASIL BELİRLENECEK?
Yeni sistemde ofis ve ev arasındaki mesainin nasıl bölüneceği tamamen yazılı kurallara bağlanıyor. Yönetmeliğe göre, çalışanın hangi günlerde evden veya işyerinden çalışacağı, mesai başlangıç ve bitiş saatleri iş sözleşmesinde açıkça belirtilmek zorunda. Ancak günümüzün dinamik iş yapış şekillerine uyum sağlamak amacıyla, mevzuattaki yasal sınırlamalara bağlı kalmak şartıyla, tarafların karşılıklı anlaşmasıyla çalışma saatlerinde esnek değişiklikler yapılabilecek.
BİLGİSAYAR, EKİPMAN VE FATURA GİDERLERİNİ KİM KARŞILAYACAK?
Evden çalışanların en büyük soru işaretlerinden biri olan iş donanımları ve zorunlu giderler konusu netliğe kavuştu. İşveren, aksine bir sözleşme maddesi bulunmuyorsa, çalışanın görevini yerine getirmesi için ihtiyaç duyduğu tüm malzeme ve teknolojik araçları sağlamakla yükümlü kılındı. Teslim edilen ekipmanların güncel bedelleri yazılı bir belgeyle kayıt altına alınacak. İşin yürütülmesinden kaynaklı zorunlu giderlerin (internet, elektrik, çalışma alanının düzenlenmesi vb.) nasıl tespit edilip karşılanacağı ise işe başlamadan önce işçi ve işveren tarafından birlikte belirlenerek sözleşmeye eklenecek.
FAZLA MESAİ, VERİ GÜVENLİĞİ VE İSG KURALLARI
Uzaktan çalışmada sıkça şikayet konusu olan mesai dışı ulaşılabilirlik durumu da denetim altına alınıyor. Evden çalışmada fazla mesai yapılabilmesi, ancak işverenin yazılı talebi ve çalışanın bu talebe onay vermesiyle yasal hale gelecek. Şirket verilerinin güvenliği konusunda ise sorumluluk ikiye bölündü; işveren gerekli altyapıyı ve eğitimi sağlamakla, işçi ise belirlenen gizlilik kurallarına harfiyen uymakla yükümlü. Öte yandan işverenin İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) sorumluluğu ev ortamında da devam edecek; çalışana ergonomi ve evdeki çalışma alanının güvenliği konusunda gerekli eğitimler verilecek.
BAKAN ŞİMŞEK'İN OVP VE ESNEK ÇALIŞMA HEDEFİ
Konunun istihdam boyutuna dikkat çeken Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, özellikle eğitimde ve istihdamda yer almayan 15-29 yaş arası gençler için daha esnek çalışma modelleri öngördüklerini belirtti. Bu modelin Türkiye'nin menfaatine olduğunu vurgulayan Şimşek, daha önce kamuda da mesai saatleri kısalmadan evden çalışma modellerinin yaygınlaştırılacağının sinyalini vermişti. Nitekim 6 Eylül'de yayımlanan 2027-2029 dönemini kapsayan OVP'de, işgücü piyasasında esnek istihdam modellerinin artırılması ve çalışma günlerinin verimlilik odaklı ayarlanması resmi devlet hedefi olarak yerini aldı.
Tehlikeli kimyasallar, radyoaktif maddelerle yürütülen işler veya biyolojik risk barındıran meslek grupları uzaktan çalışma kapsamının dışında bırakıldı. Milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip projelerde ise kararı ilgili kamu kurumları verecek. Düzenlemenin en dikkat çeken esnekliklerinden biri ise dönüşebilirlik oldu; halihazırda ofisten çalışan personeller, işverenle mutabık kalmaları durumunda sözleşmelerini uzaktan çalışmaya çevirebileceği gibi, evden çalışan bir personel de yeniden ofise dönmek için öncelikli talepte bulunabilecek.
