"Nefes Alan Tarih Bergama" söyleşileri, Anadolu’nun sanayileşme tarihindeki en büyük yanılgılardan birini düzelterek tarih kitaplarını güncelledi. Bergama’yı Sevenler Turizm Derneği (BERSEVTURDER) tarafından düzenlenen etkinlikte paylaşılan belgeler; Osmanlı’daki ilk işçi direnişi ve makine kırıcılığı eyleminin adresini Uşak’tan alıp Bergama’ya taşıdı. Odeon Pergamon Kültür ve Sanat Alanı’nda gerçekleştirilen söyleşide konuşan Bergama eski Belediye Başkanı Mehmet Gönenç, 1875 yılında patlak veren ve tarihe "Kanlı Fabrika Olayı" olarak geçen direnişin perde arkasını anlattı. Sanayileşmenin getirdiği işsizlik ve yoksulluğa karşı Bergamalı kadınların ekmek davası uğruna başlattığı bu büyük isyan, Türkiye’nin emek mücadelesi tarihinde yeni bir milat olarak kayıtlara geçti.
LİTERATÜR DEĞİŞİYOR: UŞAK DEĞİL, BERGAMA
Ajans Bakırçay’ın haberine göre, bugüne kadar tarih kitaplarında Osmanlı Devleti’ndeki ilk "makine kırıcılığı" (Luddizm) eyleminin 1908 yılında Uşak’taki halı işçileri tarafından gerçekleştirildiği kabul ediliyordu. Ancak 8 Mart Dünya Emekçi Kadınlar Günü’nde açıklanan yeni bilgiler, Bergamalı kadınların bu eylemden tam 33 yıl önce (1875) makineleri durdurarak hak arayışına girdiğini ortaya koydu.
"KADINLARIN BÜYÜK BAŞKALDIRISI"
Söyleşide konuşan Mehmet Gönenç, olayın sadece bir işçi hareketi değil, aynı zamanda kadınların toplumsal hafızadaki gücünü gösteren bir dönüm noktası olduğunu vurguladı. Gönenç, konuşmasında: "151 yıl önce Bergamalı kadınların başlattığı bu makine kırıcılığı eylemi, Osmanlı topraklarında kadın işçilerin kendi hakları için gerçekleştirdiği ilk örgütlü başkaldırıdır" dedi.
Gönenç; "Kanlı Fabrika Olayı, 1875 yılında Bergama’da iplik üretimi yapan bir fabrikada çalışan kadın işçilerin, başlattığı tarihi bir direniştir. Osmanlı Devleti’ndeki ilk "makine kırıcılığı" (Luddizm) eylemlerinden biri kabul edilen bu olayda, kadınlar haklarını aramak ve ekmek kavgalarını büyütmek amacıyla fabrikadaki makineleri tahrip etmişlerdir. Bu başkaldırı, literatürde 1908 Uşak olaylarından çok daha önce gerçekleşmiş, örgütlü bir kadın işçi hareketi olarak dönemin toplumsal hafızasına kazınmıştır. Bergama'da yaşanan toplumsal isyanların yarattığı asayiş kaygısı ve kentin ekonomik merkez olan İzmir Limanı ile artan ticari bağı, bölgenin daha sıkı denetlenmesi amacıyla İzmir'e bağlanmasını sağlamıştır" sözlerine yer verdi.
