Akademik dergi PLOS One’da yayımlanan bir çalışma, evcil hayvanını kaybeden bazı kişilerin aylar hatta yıllar sürebilen ciddi bir ruh sağlığı durumu olan uzamış yas bozukluğu (PGD) yaşadığını ortaya koydu. Bir evcil hayvanın ölümü sonrası yaşanan yas, insan sevdiklerinin yasını tutmak kadar acı verici ve uzun süreli olabilir.
PGD şu anda yalnızca bir insanın ölümünün ardından teşhis ediliyor, ancak çalışmanın yazarı psikolojik etkinin aynı derecede ağır olabileceğini belirterek klinik kılavuzların evcil hayvan kaybını da kapsayacak şekilde genişletilmesi çağrısı yaptı.
İNSAN KAYBI KADAR ACI
Uzamış yas bozukluğu, ölene yönelik yoğun özlem, derin umutsuzluk, duygusal hissizlik, sosyalleşmede güçlük ve gündelik görevleri yerine getirmede sorunlarla karakterize edilir. İnsanlar ayrıca kendilerinden bir parçanın da ölmüş gibi olduğunu hissedebilir.
Euronews'in derlediğii habere göre araştırma İngiltere'de 975 yetişkinle yapıldı ve katılımcıların üçünden birinin bir evcil hayvan ölümünü yaşadığını ortaya koydu.
Makalede, “Birçok evcil hayvan sahibi, hayvanlarının ölümünün ardından yoğun bir yas yaşıyor,” diyor ve “birçoğu, ölen evcil hayvanları için yaslarını ifade etmeleri nedeniyle utanç, mahcubiyet ve izolasyon duyguları bildirdiklerini” söylüyor.
Bu kişiler arasında, yüzde 7,5’i PGD için tanı ölçütlerini karşılıyordu. Bu oran, yakın bir arkadaşını kaybedenlerdeki (yüzde 7,8) oranla karşılaştırılabilir. Bir büyükanne-büyükbaba (yüzde 8,3), kardeş (yüzde 8,9) veya partner (yüzde 9,1) kaybının ardından PGD oranları yalnızca biraz daha yüksekti.
Yalnızca anne babasını (yüzde 11,2) ya da çocuğunu (yüzde 21,3) kaybedenlerde uzamış yas oranları belirgin biçimde daha yüksekti.
Anket ayrıca, sevilen bir evcil hayvanını ve yakın oldukları bir kişiyi kaybedenlerin beşte birinden biraz fazlasının en sarsıcı kaybın evcil hayvanlarınınki olduğunu belirttiğini gösterdi.
Genel olarak, araştırma İngiltere'deki uzamış yas bozukluğu vakalarının yaklaşık her 12 vakadan birinin evcil hayvan ölümüne atfedilebileceğini tahmin ediyor.
KLİNİK OLARAK ÖNEMLİ BİR YAS
Çalışmanın yazarı, İrlanda’daki Maynooth Üniversitesi’nden psikoloji profesörü Philip Hyland, bulguların evcil hayvan kaybı sonrasında yaşanan yasın “klinik açıdan anlamlı” olabileceğini ve insan kaybı sonrası yaşanan yas deneyimini yansıttığını gösterdiğini söyledi.
Çalışmada, "Bu sonuçlar, PGD belirtilerinin insan kaybıyla ilişkili olarak deneyimlenme biçiminde benzersiz veya özel hiçbir şey olmadığını gösteriyor,” deniyor.
Ayrıca, tanı kriterlerinden evcil hayvan kaybının dışlanmasının, tanı için diğer tüm koşulları karşıladıkları halde bazı insanların uygun ruh sağlığı desteğine erişememesine yol açabileceğini ekledi.
Hyland, “PGD için yas kriterinden evcil hayvan kaybının çıkarılması kararı yalnızca bilimsel açıdan hatalı değil, aynı zamanda duyarsız olarak da görülebilir,” dedi.
