Türkiye’de 45 yıldır uygulanan ‘Engelli Emeklilik Sistemi’ geçtiğimiz yıl 15 Ocak 2025 tarihinden gelen 7538 sayılı kanunla birlikte vatandaşları mağdur etti. 45 yıldır uygulanan sitemde vatandaşların hastanelerden aldığı engelli oranı üzerinden raporlar kullanılıyor, yönetmeliğe göre yapılan bu raporlarda ise Dünya Sağlık Örgütü’nün ISF yöntemi kullanılıyordu.
Bu yöntemde kişinin hayatı, iş yerine kadar; çalışma potansiyeli, hayata katılımı göz önünde alınarak oranlar belirleniyordu. Fakat, gelen yeni kanun ile birlikte hükümet tarafından yapılan değişiklikte; vatandaşları artık o oranlara göre değerlendirmiyor.
Devlet burada yeni bir liste yayınlayarak, vatandaşları artık o oranlara göre değerlendirmediğini ve kriterleri SGK kurumu olarak da değerlendirmeye ‘ben karar vereceğim’ diyor.
“HASTANELERDEN ALINAN ENGEL ORANLARI TAMAMEN HİÇE SAYILDI”
Engelli Emeklilik Dayanışma Derneği Başkanı Nazlı Tetik, yaşanan bu mağduriyeti aktarırken şu ifadeleri kullandı:
“Hastanelerden alınan engel oranları tamamen hiçe sayıldı. Maluliyet listesi denilen bir liste ile engelli emeklilik haklarımıza karar verilmeye başlandı. Dolayısıyla birçok kişi hayatını her şeyini buna göre planlamıştı. Engelli raporu elinde belliydi. Örneğin, elinizde yüzde 60 oranında bir engelli raporu vardı, siz diyordunuz 18 yıl çalışacağım, 4 bin günü doldurup emekli olacağım diyordunuz. Bu sizin hayat motivasyonunuz oluyordu. Biraz daha çalışayım zaten emekli olacağım diyordunuz. İnsanlar yaklaşık zaten 20 yıldır bu şekilde çalışıyordu. Devlet, neredeyse futbol maçından örnek vermek gerekirse maçın ortasında bile değil, 90+1 de kural değişikliği yaptı.”
GEÇİŞ SÜRESİ TANINMADAN BÜTÜN SİSTEM DEĞİŞTİ
Tetik, gelen kanunla birlikte yaşanan mağduriyetleri şu şekilde örneklerle aktararak, “13 Ocak’ta adam gidiyor SGK’ya ‘Emekli olabilirsin’ yazısı veriliyor. 16 Ocak’ta gidiyor ve artık emekli olamazsın diyorlar. Yani bir gün içinde çocuk oyuncağı gibi bir hale çevrildi. Hiçbir geçiş süreci tanınmadan, kanun, sistem her şey değişti. İnsanlar, zaten engelli insanlar hiçbirinin öyle çok hafif dertleri yok. Bu insanların 20 yıl çalışmaları bile bir gayret ve efor, buna rağmen yeni listede yatalak seviyesinde olmanız gerekiyor neredeyse… O seviyeye gelene kadar yani 60 yaşına kadar size sağlıklı bir insanmışsınız gibi aynı kritere tabi tutuyorum. Engelli değilsiniz diyor. Adamın elinde engelli raporu ve engelli kartı var. Emekli olmaya gelince engelli değil” dedi.
Hiçbir şekilde hastalıklarında değişiklik olmadığı söylenen epilepsi hastası, kanser hastası vatandaşların, devlet kurumlarından aldığı cevap ise ‘ben kriterlerimi değiştirdim, o yüzden artık emekli olamazsınız' oluyor.
EKONOMİK NEDENLER 'ENGELLİ EMEKLİ' VATANDAŞI MAAŞINDAN ETTİ
Yaşanan mağduriyetin ardından Tetik’in görüşmelerden almış olduğu cevabın, çıkarılan kanunun asıl nedenlerinden biri ekonomik sebepler olarak gösterildiği iddia ediliyor. İkinci neden ise ‘engelli raporlarının’ suistimal edilmesi olarak gösteriliyor. Devlet hastanelerinde kurulan kartellerden kaynaklı olarak raporların parayla satıldığı iddialarıyla birlikte hasta olmayan insanların emekli olduğu söylendi.
Tetik, “Asıl hasta olan kişiler bu kanundan etkilenirken, asıl hasta olmayan kişiler de emekli… Hasta olan kişiler ise mağdur oldu. Kurunun yanında yaş yakıldı. Devletin görevi o kişileri tespit etmektir ama gerçek hasta olan kişilerin hakkını almayı zalimlik olarak nitelendiriyorum artık” şeklinde konuştu.
MAAŞ ALAMAYANLAR BİR YANA VATANDAŞLARIN MAAŞI KESİLDİ
Bu kanunun gelmesiyle birlikte engelli emeklilik maaşından yararlanan vatandaşların maaşlarının kesildiğini aktaran Tetik, “İş kazasında elini kaybetmiş sonrasında yüzde 40 olursa şu kadar gün şu kadar yıl diye gününü de doldurmuş, zaten çalışmıyor çünkü eli yok adamın. 20 yılın dolacak, 20 yıllık priminin doldurması gerekiyor. 3 ay sonra gel diyorlar emeklisin, adam 3 ay sonra gidiyor, 3 ay sonrası da kanun geçişinden 2 ay sonrasına denk geliyor. Sonra diyorlardı elinde olmasa 60 yaşına kadar çalışacaksın, çünkü çalışma gücü kaybın yok. Eli olmayan, gözü olmayan da var bu insanlara ‘çalışma gücü kaybın yok’ kâğıdı vermek ayıptır ya” dedi.
ENGELLİ EMEKLİ BİR VATADAŞIN MAAŞI DEVLETE ÇOK GÖRÜLDÜ
Engelli emeklilik maaşı alan kişiler, asgari ücret ne kadar ise herkesin maaşı o kadar oluyordu. Bu hak kesilince veya kaybedilince devlet sadece sosyal yardım olarak 5-6 bin lira engelli ücreti ödüyor.
Yaklaşık 20 bin liralık maaşı ile hayat geçimini sağlayan vatandaşları sadece 6 bin TL olan sosyal yardıma mahkûm ediliyor.
