Cumhuriyet Halk Partisi 20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü için yazılı bir açıklama yayınladı. AKP iktidarının milyonlarca çocuğun temel haklarından mahrum kalmasının başta gelen sorumlusu olduğu vurgulanırken, “Çocukların yeri fabrikalar değil okullardır” hatırlatması yapıldı.
‘YOKSULLUK VE SOSYAL ADALETSİZLİK’ VURGUSU
CHP’nin açıklamasında şu ifadeler kullanıldı:
“20 Kasım 1989 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin üzerinden tam 37 yıl geçti. Türkiye'nin de taraf olduğu bu sözleşme; her çocuğun yaşama, eğitim, sağlık, barınma, beslenme, oyun oynama ve her türlü istismardan korunma hakkını güvence altına almaktadır.
Ancak bugün, Dünya Çocuk Hakları Günü'nü kutlarken ülkemizde milyonlarca çocuğun en temel haklarından mahrum bırakıldığı acı bir gerçekle karşı karşıyayız.
Bir ülkenin gelişmişliği yalnızca ekonomik büyüklüğüyle değil, çocuklarına sunduğu yaşam koşullarıyla ölçülür. Ne yazık ki Türkiye'de çocukların geleceği, her geçen gün derinleşen yoksulluğun ve sosyal adaletsizliğin gölgesinde kalmaktadır.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun 2025 yılı verilerine göre, 0-17 yaş grubundaki çocukların yüzde 36,8'i yoksulluk veya sosyal dışlanma riski altında yaşamaktadır.
Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı'nın 9 Kasım 2026 tarihinde yayımladığı araştırma ise çok daha çarpıcı bir gerçeği ortaya koymaktadır: Ülkemizde yaklaşık 6,7 milyon çocuk, yani her 100 çocuktan 31'i yoksulluk sınırının altında yaşamaktadır.
TÜİK'in 2024 yılı araştırmasına göre, 15 yaş ve altındaki çocukların bulunduğu hanelerin yüzde 10'unda, ekonomik yetersizlik nedeniyle çocuklar günde bir kez dahi taze meyve ve sebze tüketememektedir.
Bu rakamlar yalnızca istatistik değildir. Bunlar, okul sıralarında aç oturan çocukların, beslenme çantasını dolduramayan ailelerin, yaşıtlarıyla eşit koşullarda eğitim alamayan milyonlarca evladımızın gerçeğidir.
Çocukların açlığından tasarruf edilen, eğitiminden ödün verilen, emeğinin ucuz iş gücüne dönüştürüldüğü bir ekonomik anlayışın ne toplumsal adaletle ne de sosyal devlet ilkesiyle bağdaşması mümkündür.
ÇOCUKLARIN YERİ FABRİKALAR DEĞİL, OKULLARDIR!
DİSK-AR'ın Eylül 2026 tarihli araştırmasına göre, Türkiye'de 15-17 yaş grubunda çalışan çocuk sayısı 2021 yılında 520 bin iken 2025 yılında 882 bine yükselmiştir. Yalnızca dört yılda yaşanan yaklaşık yüzde 70'lik artış, çocuk işçiliğiyle mücadelede uygulanan politikaların ciddi biçimde sorgulanması gerektiğini göstermektedir.
Daha da vahimi, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi'nin verilerine göre 2024 yılında en az 71, 2025 yılında ise en az 94 çocuk çalışırken yaşamını yitirmiştir. 1 Eylül 2025 ile 31 Ağustos 2026 arasındaki eğitim-öğretim döneminde ise en az 95 çocuk iş cinayetlerinde hayatını kaybetmiştir.
Bir çocuğun okul çantası yerine iş aletlerini taşımak zorunda kalması yoksulluğun; bir çocuğun çalışırken yaşamını yitirmesi ise sosyal devletin koruma mekanizmalarındaki ağır yetersizliğin göstergesidir.
Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) başta olmak üzere, mesleki eğitim adı altında çocuk emeğinin ucuz ve güvencesiz iş gücüne dönüştürülmesine izin verilmemelidir. Mesleki eğitim, çocukların ekonomik sömürüsünü meşrulaştıran değil; bilgi, beceri ve gelecek kazanmalarını sağlayan güvenli bir eğitim sistemi olmalıdır.
Bugün iktidarın yanıtlaması gereken temel soru şudur:
37 yıl önce uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınan çocuk hakları, neden 2026 Türkiye'sinde hâlâ milyonlarca çocuk için ulaşılması güç bir ayrıcalık hâline gelmiştir?
Çocuk yoksulluğu yalnızca ailelerin gelir sorunu değildir. Bu tablo; gelir dağılımından sosyal yardımlara, eğitim bütçesinden istihdam politikalarına kadar yıllardır uygulanan siyasi ve ekonomik tercihlerin bir sonucudur.
Çocukların temel ihtiyaçlarını karşılayamayan aileleri yalnız bırakan, kamusal eğitimde fırsat eşitliğini güçlendiremeyen ve çocuk işçiliğini önleyecek etkin denetimleri sağlayamayan politikaların değişmesi artık bir zorunluluktur.
ÇÖZÜMÜN MÜMKÜN OLDUĞUNU BİLİYORUZ!
Cumhuriyet Halk Partisi olarak savunduğumuz sosyal devlet anlayışı; çocukların geleceğini ailelerinin ekonomik koşullarına veya piyasanın insafına bırakmayan, her çocuğa eşit yaşam fırsatı sunan bir anlayıştır.
Bu doğrultuda;
1. Her çocuğun yeterli ve sağlıklı beslenme hakkı güvence altına alınmalıdır. Tüm devlet okullarında en az bir öğün ücretsiz, sağlıklı ve dengeli yemek uygulaması kalıcı bir kamu politikası hâline getirilmelidir.
2. Çocuk yoksulluğuyla mücadele için kapsamlı bir sosyal destek programı oluşturulmalıdır. İhtiyaç sahibi ailelere sağlanan çocuk destekleri yaşam maliyetlerine göre düzenli olarak güncellenmeli, hiçbir çocuk ekonomik yetersizlik nedeniyle eğitimden uzak kalmamalıdır.
3. Çocuk işçiliğine karşı sıfır tolerans ilkesi benimsenmelidir. MESEM uygulamaları çocukların üstün yararı esas alınarak yeniden düzenlenmeli; çocuk emeğinin sömürülmesine yol açan mekanizmalar kaldırılmalı, işyerleri bağımsız ve etkin biçimde denetlenmelidir.
4. Eğitimde fırsat eşitliği gerçek anlamda sağlanmalıdır. Ücretsiz okul öncesi eğitim yaygınlaştırılmalı; kırtasiye, ulaşım, beslenme ve diğer temel eğitim ihtiyaçları kamusal destek kapsamına alınmalıdır.
5. Çocukları her türlü şiddet, ihmal, istismar ve ayrımcılıktan koruyan mekanizmalar güçlendirilmelidir.Çocuk koruma hizmetlerinde uzman personel, erken müdahale, psikososyal destek ve etkin yargısal süreçler öncelikli hâle getirilmelidir.
6. Kamu bütçesinde çocukların haklarına ayrılan kaynaklar artırılmalı ve şeffaf biçimde denetlenmelidir.Çocukların refahı, dönemsel sosyal yardımların ötesinde, ölçülebilir hedefleri olan kalıcı bir devlet politikası olarak ele alınmalıdır.
Unutulmamalıdır ki çocuk hakları bir yardım meselesi değil, devletin yerine getirmekle yükümlü olduğu temel bir insan hakları sorumluluğudur.
Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ün çocuklara armağan ettiği 23 Nisan'ın ruhunu yaşatmak; yalnızca bayramlarda çocukların yüzünü güldürmek değil, yılın 365 günü onların haklarını korumakla mümkündür.
Bizler, Cumhuriyet Halk Partili gençler olarak, çocukların yoksulluğu miras aldığı değil, eşitliği ve umudu geleceğe taşıdığı bir Türkiye için mücadele etmeye kararlıyız.
Bir çocuğun yatağa aç girdiği yerde sosyal adaletten, bir çocuğun eğitim yerine çalışmak zorunda kaldığı yerde fırsat eşitliğinden, bir çocuğun iş cinayetinde yaşamını yitirdiği yerde ise çocuk haklarının tam anlamıyla korunduğundan söz edilemez.
İktidarlara düşen görev çocuklara yalnızca güzel bir gelecek vadetmek değil, bugün insanca yaşayabilecekleri koşulları sağlamaktır.
Çocukların hayalleri ekonomik krizlerin, siyasi tercihlerin ve ihmallerin bedelini ödemek zorunda değildir.
20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü'nde bir kez daha vurguluyoruz:
ÇOCUKLARIN GELECEĞİ DEVLETİN EN TEMEL SORUMLULUĞUDUR!
Hiçbir çocuğun aç kalmadığı, çalışırken ölmediği, eğitimden koparılmadığı, özgürce büyüyüp hayallerini gerçekleştirebildiği bir Türkiye mümkündür."




