Şampiyonlar Ligi'ne damga vuran takım: Sheriff Tiraspol

Şampiyonlar Ligi'nde Real Madrid'i yenerek, turnuva tarihinin en büyük sürprizlerinden birine imza atan Sheriff Tiraspol kulübü, tanınmayan bir devletin başkenti olan Transdinyester'de kurulu... BBC Spor muhabiri Robert O'Connor,bir şirketin hakimiyetinde olan şehirde geçmişin ve bugünün izini sürdü.

İZSPOR 30.09.2021, 08:17
Şampiyonlar Ligi'ne damga vuran takım: Sheriff Tiraspol

Andriy Smolensky'nin en sevdiği caddede ilerliyoruz. Tiraspol caddelerinde, Land Rover'ının çukurlara ve kırık asfalta girerek sallanmadığı tek yol burası.

Neredeyse gururla, "Böyle olması için yeni bir teknoloji kullandılar. Bütün gün aşağı yukarı sürebilirim" burada araba kullanmaktan nasıl keyif aldığını anlatıyor.

Transdinyester ya da uluslararası tanınırlığı olmayan Transdinyester Cumhuriyeti adeta tarih yapraklarında donmuş bir durumda.

Başkent Tiraspol'da on yıllar önce dağılan Sovyetler Birliği'nin orak çekiç motifi, reklam panolarında ve hükümet binalarında gururla sergileniyor. Parlamentonun dışındaki bir kaide üzerinden bakan devasa Lenin heykeli, şehrin Sovyet geçmişine duyduğu gurur ve nostaljinin bir sembolü.

Ancak kenti bugün de gururlandıran şeyler var.

Salı gecesi, şehrin futbol kulübü Sheriff Tiraspol, 13 kez Avrupa şampiyonu olan Real Madrid'i yenerek, tüm zamanların en büyük Şampiyonlar Ligi şoklarından birine imza attı.

Avrupa'nın en büyük kulüp turnuvasında ilk sezonlarını geçiriyorlar ve grup aşamasındaki ilk maçlarında da Shakhtar Donetsk'i yendikleri için şu ana kadar yüzde 100'le gidiyorlar.

Sheriff daha önce hiç bulunmadığı topraklara ayak basarken, Avrupa futbolu için de aynı durum geçerli.

Şampiyonlar Ligi, Avrupa'nın 'tanınmayan' yönetimlerinden birinde ilk kez oynanıyor.

1992 YILI ÇATIŞMALARI

Ukrayna sınırında ince bir toprak parçası olan Transdinyester, uluslararası hukuka göre, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin çöküşü ile kurulan Moldova Cumhuriyeti'ne ait.

1992'de Rusya destekli yerel güçler burada ayrılıkçı bir savaşa girdi. 1000'e yakın insanın öldüğü çatışmalar sonlandığında ve Moldova'ya ait Dinyester nehrinin doğusundaki bu toprak parçasında, uluslararası toplum tarafından tanınmayan bir devlet ilan edildi.

Transdinyester, Moldova'dan bağımsız olma konusunda oldukça kararlı hareket ediyor.

Dünyanın başka hiçbir yerinde alınamayan veya değiştirilemeyen, uluslararası bankacılık sisteminin de dışında yer alan, kendi para birimi Trans Dinyester rublesini kullanıyor.

'Sınır' sadece 20 km uzaklıkta olmasına rağmen, Moldova'dan Tiraspol aranamıyor.

Bölge, yolsuzluk, organize suç ve kaçakçılık konusunda ünlenmiş durumda. Amerikan düşünce kuruluşu Carnegie Uluslararası Barış Vakfı, bu bölgeyi "kaçakçılar için bir sığınak" olarak nitelendiriyor.

Son yıllarda Ukrayna sınırından milyonlarca dolarlık kaçak malın, buraya taşındığına inanılıyor. Buna karşın Tiraspol'de binaların cepheleri dökülüyor ve yollar kırıklar içinde. Başkent, Sovyet grisinde boyanmış bir resim gibi…

Smolensky burada bir ara yayıncılık yapıyordu. Rusya destekli, Almanca yapılan programlarda, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri'ne, Transdinyester'in "yaymaya çalıştığı mesajı" ulaştırıyordu.

Bu işten önce de, bu bölgenin en büyük özel girişimi olan Sheriff Şirketi'nde çalışıyordu. Şirkete ait futbol kulübü Sheriff Tiraspol'da, yabancı ülkelerden alınan futbolcular için göçmenlik belgelerini hazırlıyordu.

İlk kez bu yıl Şampiyonlar Ligi'nde gruplara kalan takım, 1999'dan beri Moldova'nın futbol liginde mücadele ediyor. Takım, bu dar gelirliler ülkesinde krallar gibi hüküm sürüyor.

Sheriff şirketinin yıllık cirosu, devlet bütçesinin neredeyse iki katı ve bu büyük zenginlikle kulüp direkt olarak finanse ediliyor. Moldova futbolu, buraya kıyasla çok yoksul kalıyor.

SHERİFF ŞİRKETİ VE KULÜP

Birinci ligdeki diğer takımlar belediyelerden kiralanan sahalarda oynarken, Sheriff, Tiraspol kentinin hemen dışında özel olarak inşa edilmiş 200 milyon dolarlık bir stadyumda rakiplerini ağırlıyor. Bugüne kadar, mücadele ettikleri 22 sezonun, 20'sini kazandılar.

Sheriff adı, Transdinyester'de güç ile eş anlamlı. Şirket, 1993 yılında, kağıt üzerinde, Sovyet sonrası dönemde yerel polis emeklilerine mali yardım sağlamak amacıyla, bir hayır kurumu olarak kuruldu.

Bugün gıda perakendesinden bankacılığa, medyadan siyasete kadar birçok sektöre hakim durumda. Sözde özel bir işletme olmasına rağmen, Aralık 2020'de siyasi uzantısı Obnovlenie - Renewal ile yerel parlamentoda ezici bir çoğunluk kazandı.

Transdinyester yönetimi ile Sheriff arasında resmi bir bağ bulunmuyor ancak kulübün, siyasi ve ekonomik olarak çok güçlü olduğu kesin.

Ancak futbol kulüp için işler her zaman yolunda gitmedi. Trans Dinyester Futbol Federasyonu üyesi olan Petr Lulenov, kulübün Şampiyonlar Ligi elemelerinde bu sezon elde ettiği başarıya karşın, Avrupa'da son yıllarda kötü gittiğini anlatıyor.

KULÜP İÇİN AVRUPA'DA BAŞARI BÜYÜK ÖNEM TAŞIYOR

Lulenov, "Güney Amerika ve Afrika'dan yabancı oyuncularla anlaşmak, sonrasında Avrupa arenasında onları parlatıp Rus kulüplerine satmak, kulübün iş modeliydi" diyor.

Ancak yerel ligin zayıflığı ve rekabet eksikliği, oyuncuların standartlarını yükseltmenin önünde engel haline geldi.

Lulenov, "Ayrıca Rusya ve Ukrayna'dan takımların gelip kulübün güzel tesislerini kullanması ve bunun büyük takımlar arasında futbol rekabeti yaratması umuluyordu. Ama istenen şey başarılamadı" diyor

Mevcut takım ise transfer ücretlerinin karşılığını sahada gösterdi. Şampiyonlar Ligi play-off ilk maçında Dinamo Zagreb karşısında galibiyet alan 11 oyuncunun 10'u, henüz 12 ay önce kulübün Avrupa serüvenini tamamlaması sonrası takıma katıldı.

Zaten yerel yeteneklere güvenme konusunda isteksiz olan Sheriff yöneticileri, Moldova Futbol Federasyonu'nun yerli oyuncu kotalarıyla ilgili düzenlemesi sonrası, takımı yabancı oyuncularla doldurdu.

2019 yılında kulübün defterlerinde 11 Moldova pasaportlu oyuncu vardı. Bu sezon ise bu sayı sadece altı. Bunlardan ikisi yedek kaleci, diğer ikisi ise kulüp akademisinden yeni mezun olmuş yedeğin yedeği oyuncular.

Takım, milliyetlerin ve kültürlerin tam bir kolajı. Şampiyonlar Ligi kadrolarında, Malavi, Trinidad ve Tobago, Özbekistan, Gana, Brezilya, Lüksemburg ve Peru'dan oyuncular yer alıyor.

Transdinyester'in olağandışı siyasi statüsü dikkate alındığında, Sheriff'in Moldova'yı temsil ettiğini söylemek zor.

Dinyester nehrinin her iki yakasında, sıradan insanlarla konuştuğumuzda, ülkenin bölünmesinin siyasi seçkinlerden başka kimseye hizmet etmediği görülüyor.

Bu, Ukrayna'daki yetkililer tarafından da kabul gören bir görüş. Odessa'daki üst düzey bir gümrük yetkilisi olan Yulia Maruşevska, 2016'da, "Durum kaçakçılar ve Kişinev ile Kiev'deki üst düzey bazı yetkililer için çok uygun" diyerek bu siyasi durumu kullanarak yapılan yolsuzlukları işaret etti.

Ukrayna'da 2014 yılında başlayan Kırım krizinden bu yana sınır kontrolleri sıkılaştırıldı. Temmuz 2017'de, Ukrayna ve Moldova makamları tarafından ortaklaşa işletilen bir gümrük noktası, sınır köyü Pervomaisc-Kuchurgan'da kuruldu.

Avrupa Yasadışı Ticareti Gözlemevi (Eurobsit), Transdinyester üzerinden yapılan kaçakçılığın %70'inin bu sınır üzerinden yapıldığı, sonrasında Odessa'daki gümrük noktasına girip çıktığını değerlendiriyor.

Ancak Moldova ile Avrupa Birliği arasında 2014 yılında imzalanan, Transdinyester merkezli şirketlerin de dahil edildiği serbest ticaret anlaşması, ticaret rotasını Rusya'dan Moldova'ya ve Batı'ya yönlendirdi.

29 yıldır süren siyasi çıkmaza karşın bir işbirliğinin işaretleri alınabiliyor.

Moldova hükümetinde bakanlık yapmış olan tarihçi Octavian Ticu, "Bu sorun tamamen dondurulmuş durumda değil, daha çok donmuş çözümler üzerinden bir mücadele yaşanıyor" diyor.

"Moldovalılar ve Transdinyesterliler'in birbirlerinden çıkarları var ve ticarette iyi anlaşıyorlar."

Başkentin dışında futbol, geçmişin dehşetli günlerini unutturmak için elinden geleni yapıyor.

Moldova sınırından sadece birkaç kilometre içeride olan ve fakat Trandinyester kontrolü altında bulunan Bendery kasabası girişindeki askerler, yol kontrol noktasına giren çıkan araçları durduruyor.

Yol kenarında duran bir tank, namlusunu gururlu bir şekilde bulutlu gökyüzüne doğrultmuş durumda. Tankın yola bakan tarafında, Kiril harfleri bir yazı yer alıyor:! - Vatan için!"

BİR ESKİ FUTBOLCUNUN HATIRLADIKLARI

Dinyester'in kıyısında yer alan bu şehir, çapraz ateşin arasına kurulu durumda.

Alexandru Guzun, artan gerilimin savaşa dönüştüğü gün Bendery kentinin kulübü Tighina ile Constructorul'a karşı yapılacak maçta oynayacaktı. Tarih 2 Mart 1992 idi.

Guzun, "Çok iyi bildiğiniz bir şehre gelip, sokaklarda patlayan bombalar görmenin şokunu hayal edebiliyor musunuz?" diyerek o günü hatırlıyor.

Guzun, o gün takım arkadaşlarıyla bir otelde buluştuktan sonra karşılaşmanın yapılacağı stadyumu gidecekti. Ancak olaylar beklendiği gibi devam etti.

"Otel tam nehir kıyısındaydı. Tiraspol'e sadece birkaç kilometre uzakta olması ve Moldovalı askerlerin de diğer yönden buraya gelmesi nedeniyle, fiziksel olarak savaşın ortasında kaldık"

Otele kaçarak girdikten kısa süre sonra, çıkış yolu olmadığını anladılar. Etraflarında patlayan bombalar ve top mermileri ile Guzun ve takım arkadaşları, açık olan tek yola doğru bodrum kata doğru ilerlediler.

Guzun "Bulabildiğimiz her şeyi bodruma indirdik. Yaşamak için ihtiyacımız olan her şeyi. Sırayla birinci kattaki otel restoranına gidiyor ve yeniden yiyecek malzemesi alarak geri aşağı indiriyorduk. Orada üç gün mahsur kaldık" diyerek yaşadıklarını hatırlıyor:

"Kuşatmanın ikinci gününde, ne Moldova ne de Transdinyester tarafında yer alan bazı kişiler otele geldi. En üst kata beyaz bir bayrak diktiler ve onlar da bizimle bodrumda kalmaya başladı.

"Sonra otelde mahsur insanların ayrılmasını sağlamak için iki taraf arasında bir ateşkes anlaşmasına varıldığını öğrendik. Beyaz bayrakla gelen adamlar olmasa bunun gerçekleşebileceğine inanmıyorum.

"Ama halen otelden çıkarak köprünün üzerinden geçmek zorundaydık. Tamam ateşkes vardı ama bu kimsenin ateş etmeyeceği anlamına gelmiyordu. Kimse böyle bir ölümü soruşturacak değildi. Köprü de kurşun izleri ile doluydu."

Guzun o sezon sonunda Tighina'dan ayrıldı ve Ukrayna'ya taşındı. Takım arkadaşlarının çoğu da onun gibi yaptı. Aynı yılın Temmuz ayında imzalanan bir ateşkes, çatışmaları sonlandırdı ama kentin, 1992 yılının ilk yarısında yaşananların yaralarını sarması uzun zaman aldı.

Tiraspol'e geri döndüğümüzde, Sheriff'in gücü o kadar net görünüyor ki, yakın bir zamanda Moldova ligindeki dar bütçeli rakipleri tarafından geçilmeleri pek mümkün değil.

Takım, ceçen sezon Divizia Nationala (Moldova Birinci Ligi) şampiyonluğunu, 36 maçta 32 galibiyet ve tek bir yenilgiyle, 16 puan farkla kazandı.

Rekabetin az olduğu lig maçlarının yarattığı sıkıcılığın, Şampiyonlar Ligi'nde Real ve Inter Milan'ın ziyaretleri ile dağılması umuluyordu ki bu umutlar boşa çıkmadı.

Lulenov, "Futbol kulübü asla çökmeyecek" diyor. UEFA'dan gelecek para ve Sheriff şirketinin devam eden desteğiyle, muhtemelen de haklı. Ama Tiraspol'deki yollar halen çatlak.

"Barış ve refah, tek istediğimiz bu" diyor Smolensky, yoldaki başka bir delikten kaçınmak için direksiyonu çevirirken.

"Buna sahip olduğunuzda, diğer her şey kendi kendine hallolur."

(BBCTürkçe)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner218
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?