13.09.2019, 09:41

Tarafsız bir seçim mümkün mü?

Bu hafta, 2019 Temmuz ayında yayınlanan ve bir Netflix yapımı olan “The Great Hack” belgeselinden biraz bahsetmek istedim. Belgesel, Facebook ve dolayısı ile sosyal medya içerikli bir belgesel ancak kesinlikle bir sosyal medya yakınması değil. Konu aslında bundan sonra bağımsız ve tarafsız bir seçim yapıp yapamayacağımız ile ilgili. Belgeseli izlemeyenlerden ricam yazıyı burada bırakmaları. Çünkü yazının devamında yapımın içeriği konusunda bolca bilgi vereceğim.

***

24 Temmuz 2019 tarihinde Türkiye de dahil pek çok ülkede yayınlanan belgesel, Brexit seçimi ve 2016 yılında Donald Trump’ın seçildiği ABD başkanlık seçimlerinde, Facebook ve Cambridge Analitica (CA) iş birliği ile sabit bir tercihi olmayan insanların, onlardan elde edilen veriler ile nasıl istenilen yönde oy vermelerinin sağlandığına dair yaşananlar konu ediniliyor.

Hikâyeyi CA'da üst düzey yönetici olan Brittany Kaiser, Guardian'da çalışan gazeteci Carole Cadwalladr, CA eski çalışanı Chris Wylie, CA ve SCL (Strategic Communication Laboratories)'in eski COO ve CFO'su Julian Wheatland ve kampanyada kullanılan verilerini geri almak için CA'ya dava açan Profesör David Carrol’dan dinliyoruz.

Belgeselde CA'nın nasıl çalıştığı ve hangi yöntemleri kullandığına dair önemli detaylar var. Ayrıca iki CA eski çalışanın da (Brittany Kaiser ve Chris Wylie) itirafları bulunuyor. Sosyal medya kullanıcılarının (burada söz konusu mecra Facebook) her hareketinden yani beğeni, yorum, paylaşım gibi her aksiyonundan 5000 veri süzgeci kullanılarak ideolojik eğilim, düşünce, fiziki durum, psikolojik durum vb. bilgilerinin derlendiği ifade ediliyor. Bu aslında şu demek, sizin internette her tık ve klavye hareketiniz bir veriye dönüştürülüp dataya dayalı profiliniz ortaya çıkarılıyor. Neleri seviyorsunuz, neler ile ilgilisiniz, nelere kızıyor nelere seviniyorsunuz, mutlu musunuz, üzgün mü ve hatta sağlıklı mısınız yoksa hasta mısınız?

***

Bunu düşündüğünüzde “Size şah damarınızdan daha yakınım.” cümlesini Mark Zukerberg veya Julian Wheatland kursa söyleyecek hiçbir şeyiniz olamıyor. Çünkü belirli bir algoritma ile yapılan bu analizler yüksek doğruluk oranı taşıyor. Yani eğer Facebook’u aktif kullanıyorsanız sizi sizden daha iyi tanır hale geliyor bu şirketler. 

Bu tip verinin, bugün artık tüketimin arttırılması doğrultusunda pazarlama alanında kullanıldığı çok açık ancak burada asıl tehlike ve endişe verici boyut, bu verilerin demokratik mekanizmalarda yani seçimlerde kullanılmaya başlanması. Belgeselde 2016 yılında yapılan ABD seçimlerinde ve İngiltere’deki Brexit oylamasında bu verilerin seçmen eğiliminin değiştirilmesi için aktif olarak kullanıldığı ve sonuç alındığı ortaya konuluyor.  Aynı zamanda benzeri verilerin bazı küçük ülkelerdeki seçimlerde kullanıldığı ve %50-%50 başa baş olan durumlarda %6’lık gibi bir fark yaratabildiği anlatılıyor. 

CA’nın çalıştığı ülkelerin gösterildiği haritada henüz Türkiye yok. Ancak bu gelecekte olmayacağı anlamına gelmiyor. Çünkü CA kapanmış olsa dahi eski CFO Julian Wheatland’ın ifadesi ile “CA kapanmış olabilir ancak bu kadar veri var olduğu ve üretildiği sürece gelecekte yeni CA’lar olacaktır. Bu kaçınılmaz."

***

“Veri Hakkı” nın da artık insan hakları kapsamında olması gerektiğinin değerlendirildiği belgeselde hikâyede adı geçen insanların birçoğu yaptıkları şeyin yasal olup olmadığından uzun süre emin olamıyor. Ancak sonuçlar ortaya çıktığında yapılan vicdan muhasebesi ile bunu anlayabiliyorlar. 

Pişman olanlar özetle şunu söylüyorlar, “Biz bir noktada belirgin bir fikri olmayan insanları, doğru olmayan verilerle manipüle ederek istediğimiz noktaya getirdik.”

Belgeselin sonunda CA’ya karşı hukuk mücadelesi veren Profesör David Carrol’ın, ona ait derlenen bilgileri Facebook’tan hâlâ alamadığını da görüyoruz. Bu da bir şirketin, var olduğu devletin hukuk sisteminden daha üstte bir yerde konumlandığını gösteriyor bizlere. Aynı zamanda bunun demokrasimize bir tehdit olduğu belgesel boyunca Guardian'da çalışan gazeteci Carole Cadwalladr tarafından çok net bir şekilde anlatılıyor.

***

Belgesel, izledikten sonra sosyal medyanın kullanımı konusunda bana farklı bir perspektif getirdi. Öyle anlaşılıyor ki doğal kaynakların hızla tükendiği dünyamızın yeni kaynağı insan, yani biziz.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?