20.11.2020, 09:20

Seçtiğin kaderin olmamalı

Tevekküllü toplumlarda seçilene biat etmek gelenektir. O gelenek birlikten kuvvet doğar anlayışı ile mi doğmuştur yoksa zorlama ya da zor kullanarak gelenek haline mi getirilmiştir? Birlik ve beraberlik eski çağlarda güç ve iktidar için gerekliydi.

Tarihten süzülüp gelen anlatılar var: Hanlar, kağanlar oğullarını bir arada tutmak için ellerine bir kılıç verip kırmalarını ister. Onlar kılıcı dizlerine vurup kırarlar. Aynı işlemi bir demet kılıç için yapmalarını isteyince, oğullar kılıç demetini bükemez bile. Aynı anlatım ok için de yapılmıştır. Bu beraberliğin gücüdür.  Çağımızda bu beraberlik siyasi partilerde iktidara giden yoldur. Aynı beraberlik teknik insanların felsefecilerle bir araya gelmesiyle de hem teknolojik ilerlemeye hem de toplumsal dengeye yol açan yolu oluşturur.

Birlik beraberlik kılıç zoruyladır ve bunu kabullendikçe biat, itaat kültürü oluşur. Zamanla bu genlere işleyince “özgürlük” eylemsiz bir kavram olarak kalır. 1987’de ilan edilen glasnost ve perestroyka sonrasında Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler birliği farklı ülkelere bölündü. Herkese özgürsünüz dendi ama özgürlük kavramı içselleşmediği zaman soyut bir kavramdır. Bu yüzden kimse ne yapacağını bilemedi. Rusya liderliğinde “toplulukların” dünyaya adapte olması zaman aldı. Bunu yaparken ülkenin başına tek adam yönetimi seçimle geldi. 1999’da Putin başbakan olarak atandı, Yeltsin yılsonunda istifa edince önce vekâleten atandığı başkanlığa üç ay sonra seçimle geldi. O zamandan beri öyle veya böyle yetki onun elinde...

Evet, seçimle gelen tek adam yönetimi kuzey komşumuzda. Ayrıca kraliyet, şeyhlik, emirlik gibi yapılarla gelen tek adamlık düzenleri de var. Onların gücü farklı köklerden geliyor.

Bu yönetimler için seçenekli senaryoların hazırlanması ve uygulaması 10 yıllar, 20 yıllar, hatta 50 yıllar alıyor. Her ülkenin var olduğunu kabul ettiğimiz “kırmızı kitap” olgusu gibi, muhtemelen bir “ulusal ve küresel senaryo kitabı” olabilir, içinde de binlerce olasılığı irdeleyen etki ve eylem planı olmalıdır.

Tüm dünyada yazarlar basın ve sosyal medya aracılığı ile birçok gerçeği paylaşıyor, kendi öngörülerini de yorumlarıyla ekliyorlar. Kuşkusuz bunların bir kısmı da “hayal” ürünü.

Geçen hafta yazdığım “Amerika Erdoğan’ı bırakır mı?” başlıklı yazım üzerine birçok okurum mesaj yolladı, internette paylaşılan bazı bilgi, ciddi ve dokümanları aktardı. Onların hepsine teşekkür ediyorum.

Türkiye’de iktidarın 2002’de el değiştirmesi ve sonrası üzerine yazılan çok değerli yayınlar var. Sadece birisini anımsatacağım. Yazımda “6 Aralık 1997’de bir şiir okudu, yargılandı, hapse girdi…” dedim.

Okunan şiir Ziya Gökalp’e ait olduğu iddia edilen, 1912 yılında Balkan Savaşı'ndaki Türk askerler için yazdığı "Asker Duası" başlıklı şiirden;

“Minareler süngü, kubbeler miğfer
Camiler kışlamız, mü'minler asker
Bu ilâhi ordu dinimi bekler
Allahu Ekber, Allahu Ekber”

Oysa Ziya Gökalp’in şiiri böyle değil, şöyle:

“Elimde tüfenk, gönlümde iman,
Dileğim iki: Din ile vatan...
Ocağım ordu, büyüğüm Sultan,
Sultan'a imdâd eyle Yârabbi!
Ömrünü müzdâd eyle Yârabbi!”

Bu şiir Türk Standardları Enstitüsünün 1994'te çıkarttığı Türk ve Türklük kitabında mevcut, ancak şiirin kimin tarafından değiştirildiği anlaşılamadı. Birisi yattı, çıktı, onun için seçime girdiler, iktidar oldular, sonra onu seçtirip tepe koltuğa oturttular.

Dünyada hiçbir kimse, seçimli ortamda, böylesine hazır bir koltuğa oturmadı, bekli Süleyman Demirel dışında.

Senaryolar çeşitli ama hepsi her ülkenin yapısına göre hazırlanıyor. Biat kültürüne uygun olanlarınki ile birey kültürüne ağırlık verenlerin senaryoları farklı. Senaryoların etmenleri arasında kişilerin toplumsal kültür hazinesinden yararlanma becerisi, eğitim ve refah düzeyi var. Ortadoğu tipi ülkelerde iktidar olanı dizayn etmek kadar muhalefeti biçimlendirmek de önemli. Örneğin gardırobun aralık bırakılan kapağının arkasına yerleştirilen bir kamera ile özel ilişkiler kayda alınıp, zamanı geldiğinde servis yapılabilir. Derken muhalefet partisinin lideri değiştirilebilir. Her partiye Truva Atı niteliğinde eleman yerleştirip partiyi sürekli parçalama stresine itebilir.

Siyaset böyle; aidiyeti biat kültüründe arayanlara karşı başarılı olmak istiyorsan örgütünde sağlam bir felsefe ve ona göre mücadele eden bireyler olmalı. Yani, sağlam duracaksın ayakta!

Yorumlar (1)
Mustafa Mızrak 5 yıl önce
Sayın Akademisyenler.
Elbetteki Üke sorunlarıyla yakından ilgilenmeniz gerekiyor Zaman zaman Çözüm olmasada açıklamalarda bulunuyor,lanetler yağdırıyorsunuz. Ama farkındamısınız boşa kürek çekiyorsunuz Bizler çerçekten seviyorsanız birleşin ve barış için Çocukça lanetler yağdırmak yerine tepkinizi Hükümet nezninde gösterin. Biz basın mensupları ve vatandaşlar olarakta size destek verelim. Unutmayın lanet çözüm olsaydı yer yüzünde şimdi hiç bir insan yaşamayacaktı.
Günün Karikatürü Tümü
banner212
banner96
27°
parçalı az bulutlu
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 39 81
2. Galatasaray 39 81
3. Fenerbahçe 39 79
4. Trabzonspor 39 68
5. Sivasspor 39 62
6. Hatayspor 39 61
7. Alanyaspor 39 57
8. Karagümrük 39 57
9. Gaziantep FK 39 55
10. Göztepe 39 51
11. Konyaspor 39 49
12. Rizespor 39 48
13. Kasımpaşa 39 46
14. Malatyaspor 39 45
15. Başakşehir 39 45
16. Antalyaspor 39 43
17. Kayserispor 39 41
18. Erzurumspor 40 40
19. Ankaragücü 39 38
20. Gençlerbirliği 39 38
21. Denizlispor 39 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 34 70
2. Giresunspor 34 70
3. Samsunspor 34 70
4. İstanbulspor 34 64
5. Altay 34 63
6. Altınordu 34 60
7. Ankara Keçiörengücü 34 58
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 34 47
10. Bursaspor 34 46
11. Bandırmaspor 34 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 34 35
14. Adanaspor 34 34
15. Menemenspor 34 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 34 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 35 70
3. Leicester City 36 66
4. Chelsea 35 64
5. West Ham 35 58
6. Liverpool 34 57
7. Tottenham 35 56
8. Everton 34 55
9. Arsenal 35 52
10. Leeds United 35 50
11. Aston Villa 34 48
12. Wolverhampton 35 45
13. Crystal Palace 35 41
14. Southampton 35 40
15. Burnley 35 39
16. Newcastle 35 39
17. Brighton 35 37
18. Fulham 35 27
19. West Bromwich 35 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 36 76
3. Real Madrid 35 75
4. Sevilla 36 74
5. Real Sociedad 35 56
6. Real Betis 35 54
7. Villarreal 35 52
8. Celta de Vigo 36 50
9. Athletic Bilbao 36 46
10. Granada 35 45
11. Osasuna 36 44
12. Cádiz 36 43
13. Levante 36 40
14. Valencia 36 39
15. Deportivo Alaves 36 35
16. Getafe 36 34
17. Huesca 36 33
18. Real Valladolid 35 31
19. Elche 36 30
20. Eibar 35 29
banner178
Anket Tümü
Sizce Türkiye'nin en önemli ana gündemi ne olmalı?