Araba sürüş tarzı Alzheimer başlangıcını ortaya çıkarabilir

İnsanların sürüş tarzı yıllar içinde değişebilir. Fakat bilim insanları, bazı küçük değişikliklerin Alzheimer başlangıcıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

SAĞLIK 14.07.2021, 08:25
Araba sürüş tarzı Alzheimer başlangıcını ortaya çıkarabilir

İnsanların araç sürüş tarzı yıllar içinde değişebilir. Fakat bilim insanları, bazı küçük değişikliklerin Alzheimer başlangıcıyla ilişkili olduğunu ortaya koydu.

Araştırmacılar ABD'nin Washington eyaletinde 65 yaş üzeri sürücülerden oluşan bir grubun araç kullanımını, GPS alıcılarıyla bir yıl boyunca takip etti.

Pahalı testler veya tıbbi prosedürler gerektirmeden Alzheimer başlangıcını teşhis etmenin bir yöntemini bulmak için yola çıkan araştırmacılar, bir yıllık verileri inceledikten sonra bunun mümkün olduğunu gördü.

Araştırmada yer alan 139 deneğin yarısında çok erken veya klinik öncesi seviyede Alzheimer hastalığı bulunuyordu.

Verileri analiz eden bilim insanları, hasta olan ve olmayan grubun sürüşleri arasında önemli farklar olduğunu ortaya çıkardı.

Alzheimer başlangıcındakiler daha yavaş sürüyor, aniden şerit değiştirmeye yatkın oluyor, geceleri daha az seyahat ediyor, toplamda daha az yol yapıyor, daha az yere gidiyor ve bildiği yoldan şaşmama eğiliminde oluyor.

Alzheimer hastalığında erken teşhis kritik bir öneme sahip
Getty Images
Alzheimer hastalığında erken teşhis kritik bir öneme sahip

Araştırma ekibinin başında bulunan Toronto Üniversitesi'nden doktora adayı Sayeh Bayat, "İnsanların günlük hayatlarındaki hareketleri, gittikleri yerler ve araç kullanma tarzları sağlıkları hakkında pek çok şey söylüyor" diyor.

Araştırmaya başlamadan önce yapılan testler sayesinde deneklerden kimin çok erken seviye Alzheimer hastası olduğunu bilen ekip, verileri inceledikten sonra bir tahmin modeli geliştirdi.

Bu model, bir kişinin yalnızca araç kullanımına dair GPS verileri ve yaşı üzerinden yüzde 86'lık isabetle Alzheimer başlangıcı olup olmadığını tahmin edebiliyor.

Buna, genetik olarak Alzheimer'a yatkınlığı ölçen apolipoprotein E testinin sonucu da eklendiğinde doğru tahmin oranı yüzde 90'a çıkıyor.

İki oran da Alzheimer gibi bir hastalığın erken teşhisinde neredeyse mükemmel bir oran olarak kabul ediliyor.

Araçlara yerleştirilen GPS takip cihazları
Roe Lab
Araçlara yerleştirilen GPS takip cihazları

Çığır açan bu yöntem sayesinde Alzheimer hastalığı çok düşük maliyetle erken bir evrede tespit edilebilir. Hastalığın erken teşhisi, ilerlemesini yavaşlatmak için kritik öneme sahip.

Öte yandan potansiyel sağlık faydalarına rağmen yaşlıların hareketlerinin bu kadar yakın bir şekilde takip edilmesini isteyip istemeyeceği de ayrı bir tartışma konusu.

Alzheimer hastalığına yakalanan insanların araç kullanımının farklılaşabileceği önceden de biliniyordu. ABD Ulusal Yaşlanma Enstitüsü, bu kişilerin basit yolculukları daha uzun sürede tamamlaması, kararsız sürüş tarzı ve pedalları karıştırmalarının yakınları tarafından fark edilebileceğini söylüyordu.

Fakat daha yavaş araç kullanma veya daha az yere uğrama gibi değişkenleri GPS verileri olmadan tespit etmek mümkün değildi.

İngiltere Alzheimer Araştırmaları Vakfı'ndan Laura Phipps
Alzheimer's Research UK
İngiltere Alzheimer Araştırmaları Vakfı'ndan Laura Phipps, Alzheimer hastalığında beyindeki ilk değişimlerin, belirtilerden 20 yıl önce fark edilebildiğini söylüyor.

İngiltere Alzheimer Araştırmaları Vakfı'ndan Laura Phipps, bunun "gerçekten ilgi çekici bir araştırma" olduğunu söylüyor.

Hasta yakınlarının genelde hastanın araç kullanımında bir değişim fark ettiğini söyleyen Phipps, "İlk belirtilerden bir diğeri de kaybolmalarıdır" diyor.

Erken evrede fark edilen Alzheimer hastalığını tedavi etmek için piyasada az sayıda ilaç olduğunu belirten Phipps, bu durumun önümüzdeki yıllarda değişmesini umuyor.

Phipps beyindeki değişimlerin hastalık belirtisinden 20 yıl önce fark edilebildiğini, doktorların bunu bilmesi durumunda hastalarına erkenden bazı ilaçları yazabileceğini vurguluyor.

İnsanların erken dönem Alzheimer olduklarını öğrenmeleri, hastalığın ilerlemesini geciktirecek değişiklikler yapmalarına da olanak sağlayabilir.

İngiltere'de sağlık yetkilileri bu hastalığa karşı, insanlara kalp sağlığına dikkat etmeleri, sosyal ve zihinsel olarak aktif olmaları tavsiyelerini veriyor.

Öte yandan bu tür verilerin toplanması, her zaman insanların faydasına olmayabilir.

Pek çok ülkede sigorta şirketleri araçlara takip cihazı yerleştirme karşılığında sigorta primlerini düşürüyor.

Peki gelecekte sigorta şirketinizin Alzheimer riskinizi fark edip ona göre fiyatlama yaparsa?

Bu sigorta sektöründe kısa vadede görülecek bir değişim değil fakat uzun vadede ne olacağını kestirmek zor.

Boston Üniversitesi'nden Rhoda Au, insanların verilerinin nerelerde kullanıldığı konusunda daha fazla kontrol sahibi olması gerektiğini söylüyor.

Rhoda Au, Alzheimer riski bulunan kişilerin erken teşhis edilmesinin büyük öneme sahip olduğunu söylüyor
Rhoda Au
Rhoda Au, Alzheimer riski bulunan kişilerin erken teşhis edilmesinin büyük öneme sahip olduğunu söylüyor

Au gülerek kendi araç kullanma tarzının da güven vermediğini anlatıyor.

"Google'daki insanlar kafayı yediğimi düşünüyor olmalı. Yön duygum felakettir."

Prof. Au, davranışlarla sağlık sorunları arasında korelasyon bulmayı hedefleyen yeni sistemlerin genellikle kusursuz olmadığını söylüyor.

Fakat Alzheimer riskini erkenden teşhis etme potansiyelinin sağlık açısından önemli olduğunu ve bu konuların daha fazla araştırılması gerektiğini aktarıyor:

"Bir yerden başlamak lazım."

(BBCTürkçe)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?