29.01.2022, 08:09

Köyden Metropole İzmir: Türk Çağı başlar

Tarihler 1300’leri göstermekte ve Osmanlı yeni yeni tarih sahnesi çıkmaktadır. Aydınoğlu Umur Bey ise güçlü bir beydir. Elindeki geniş alüvyonlu ovalar gücüne güç katar. Amacı Batı’ya açılmaktır. O kadar önemlidir ki bu amaç, yüz yıllar sonra Osmanlı büyük bir imparatorluk olurken de insanlar ondan, Batı’ya gazasından bahseder. İşte bu Bey kendine merkez olarak İzmir’i alacak, İzmir Türklerin elinde yükselirken büyük bir gaza merkezi olacaktır. O dönem özelinde İzmir, Batı ile Doğu’nun, Haçlı ile Hilal’in, Türk ile Frenk’in bir kapışma, karşılaşma alanıdır. İzmir şimdi yine, Umur Bey’in elinde, eskiden Çaka Bey’in elinde olduğu gibi bir gaza – komuta merkezidir. İlk dönem Osmanlısı için Edirne ne ise Ege beylikleri için de İzmir odur.

Bu haliyle de İzmir’in tarihte bir dönemeci kapıdadır. Büyük bir başkent, bir ulusun kaderinin tayin edildiği bir şehir olma arifesindedir. Fakat bu olamayacaktır. İzmir gaza üssü vasfını elim bir hadiseyle kaybedecektir. Lakin Türk elinde İzmir’in kaderi de bitmeyecektir. Bu değişimleri anlamak için de öncelikle Umur Bey’in ve İzmir’in gaza merkezi olma serüvenini anlatmak gerekir.

1200’lü yıllar, Cengiz Han’ın faaliyetleri ile oldukça sarsıcı gelişmelere sahne olmuş, akabindeki yüzyıl boyunca Avrasya’da Moğolların hakimiyeti başlamış, Mısır ve bazı Hint-İslam bölgeleri dışında tüm İslam dünyası dolaylı ya da direkt Moğol hakimiyetine girmiştir. Bu hakimiyeti Anadolu – Türk yurdu da tadacaktır.

Anadolu’da İlhanlı olarak bilinen İran’da mukim olan Moğol Devleti de Selçukluları zapturapt altına alır. Erkan Göksu’nun Hüzün Melike’si adlı kitabında sanatsal olarak işlediği üzere, 1200’lü yılların 2. çeyreğinden itibaren Anadolu’da Moğol iktidarı yavaş yavaş kurulurken, Selçuklu hakimiyeti de çöker.

Bu genel tablo içinde de İzmir’in içinde olduğu bölgede yeni bir dünya kurulur. İçlerinden Aydınoğulları sivrilir. İzmir’i Umur Bey merkez edinir. Onun elinde İzmir, Moğol işgali sonrası doğuda çöken Türk – İslam dünyası yanında parlayan bir mücevher gibidir. Emrindeki kuvvetlerle büyük seferler yapar Umur Bey. Haçlılara kök söktürür. İzmir, 1320’li yıllardan 1348 tarihine kadar, Kadifekale merkezli olarak Türk dinamizminin merkezi olur. Örneğin 1326 yılında Umur Bey İzmir’e tayin edildiğinde, henüz Osmanlılar Bursa’yı alma planları yapan, Marmara dışında varlık sahibi olamayan bir güçtür. Lakin o dönem İzmir’de Haçlı – Türk savaşı yaşanmakta, Umur Bey, sahile yerleşmiş ve büyük ticaret peşinde koşan Latin kuvvetleri yıldırmaktadır. O dönem İzmir, Türk savaş ve ekonomik güçlerinin merkezi gibidir.

Lakin işler Umur Bey ve çevresi için iyi gitmez. Her ne kadar ilk başta genel Aydınoğlu kuvvetleri başarılı işler yapsalar da düşman boş durmaz. Bölgede Haçlı Seferleri ile kurulan statükoyu korumak için karşı saldırıya geçilir ve İzmir’de tarihi bir dönüm noktası yaşanır. Düşman Haçlı kuvvetleri Umur Beyi kuşatır. Sahilde o zamanlar güçlü bir kale olan ve Umur Bey tarafından Ceneviz kuvvetlerinden alınan hisarı ilk iş ele geçirirler. Sonrasında da yukarıya Kadifekale’ye çıkarlar. Büyük bir harp yaşanır ve Haçlılarca, Umur Bey’in şehit edilmesiyle mücadele Türkler aleyhine sonuçlanır.

İzmir bu savaş ile Türk tarihinin dönüm noktasını birbirine bağlar. Tarihin akışının değişmesine şahitlik eder. İşte bu hadise İzmir’in sahnesinde oynanan Türk tarihi için bir dönümdür. Zira Umur Bey’in kaybı, Aydınoğullar’ında bir bıkkınlık yaratır. Beylik içinde gaza edip Avrupa’ya yayılma taraftarı olan fatihan zihniyet yenilmiştir. İç siyasi kapışmayı da Haçlılar yani Papa ile bir anlaşma yapma ve ticari gelişim peşinde koşma taraftarı olan hizip kazanır. Böylelikle İzmir ve Ayasulug (Efes) gibi Ege kıyı yerleşimleri bir serbest ticari bölge haline gelir. Bu bölgede Türkler, Rumlar ve Latinler ticari ilişkilerini arttırır. Ticaret arttıkça Latinler de aslında daha da kazanır. Tüm oyunun kurallarını onlar koyar. Bu oyunda kazanan iki taraf vardır. Birisi Latin tüccar diğeri de rantiyer Aydınoğulları gibi çeşitli Türk beyliklerindeki toprak sahipleridir. Fakat bu anlaşma da hem Ege’nin hem de Marmara’nın kaderini değiştirecek, Osmanlı’nın büyümesine zemin hazırlayacaktır. İzmir’in kaybı, Osmanlı’yı doğurmaktadır. (Yazının devamı haftaya)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 37 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 37 57
9. Sivasspor 38 54
10. Kasımpaşa 38 53
11. Adana Demirspor 37 52
12. Galatasaray 38 52
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 37 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 37 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Espanyol 37 41
14. Elche 37 39
15. Getafe 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 37 31
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?