21.04.2021, 10:42

İzmir’in vekilleri

21 Nisan 1920’de Heyet-i Temsiliye Reisi Mustafa Kemal Paşa imzasıyla Kolordulara, bütün valiliklere, bağımsız sancaklara, Müdafaa-i Hukuk Heyetlerine, belediye başkanlarına telgraf çekilip 23 Nisan günü Meclis’in açılış tören programı bildiriliyor ve bunun halka duyurulması isteniyordu. Zor olmuştu bugünlere gelmek, ittifaklar yıkmak. Yeni dostluklar kurmak gerekmişti, ama yokluklar içinden oldurulmuştu.

Meclis kürsüsü de Ankaralı marangozlar tarafından ücret alınmadan yapılmıştı. Memleketin işçileri onlara güzel günler vaad edenler için çabalıyordu. Yunan’ın Bursa’ya girmesinden sonra bu kürsüye siyah bir örtü serildi ve zafere kadar kaldırılmadı. Kürsünün üzerine Hakimiyet bila kayd u şart milletindir” levhası asıldı. (Oysa telgrafta saltanatı ve hilafeti kurtarmaktan bahsediliyordu) Kürsünün arka duvarına Müşaverehüm fi’l-emir” ibaresi ve onun da altına bir halı asıldı. Ki bu halı daha sonra Pierre Loti’ye hediye edilecekti. Ayrıca Meclis duvarına da Müslümanlar işleri istişareye ehil olanların istişareleri iledir” manasına gelen ayet yazılıydı.

23 Nisan 1920 Cuma günü Ankara’ya 115-120 mebus ulaşmıştı. Alayı müslümandı, oysa çoğu beş sene evvel vatan için yan yana oturmuşlardı gayri müslimlerle. Ama işte savaş eski dostlukları yok edip, yenilerinin kurulmasını istemiş olmalı. Ankara’da olanların sekizi İzmir vekiliydi.

Ali Enver Tekand, Rodosluydu. Rodos, Yunan’dan yana yapınca tercihini İzmir’e geldiler diğer macirler gibi. Öğretmendi savaştan evvel ve savaştan sonra Çocuk Esirgeme Kurumunu kuracaktı Cumhuriyet için. Enver Bey, Anadolu’nun yetim çocukları için, Anadolu’dan göçen muhacirlerden para toplamak için Amerika’ya gidecek, orada topladığı paralar için “Bizim fotolarımızı koyun başlarına” talebini alacak ama bir türlü gayri-müslimlerin fotolarını çocukların başına konulmasına ikna edemeyecekti insanları.

Hacı Süleyman Efendi, hocaydı ama düz ova efesiydi. Yarin yanağından gayri her şeyi bölüşmek isterdi. Rumca ve Fransızca bilirdi, Ankara’ya gitmeden evvel Demirci Mehmet Efe’yi yüreklendirmiş, Rum ile Yunanı ayırtmıştı. Hem bir ton suçu yok muydu efelerin? Affedecekti işte yeni devlet. Yunan ne yapacaktı?

Mahmut Esat Bozkurt, Kuşadalıydı, (Kuşadası İzmir’dir) garip bir adamdı. Sevmezdi kendine benzemeyeni, ama yine de Adalet Bakanı oldu sonra.

Mustafa Bengisu, Ödemişli’ydi. Gülhanede doktor olmuştu ve Büyük Savaş’ta hak etti Harp Liyakat Madalyasını ve ölene kadar çıkartmadı göğsünden.

Refet Bele, Selanikliydi. Milli mücadeleyi başlatan beş generalden biriydi. Başında ferman vardı İstanbul’a getirilmesine.

Ahmet Reşit Rey, Çankırılıydı aslen ama İzmir Valisi olmuştu 1912’ye kadar. İzmir’i ondan iyi bileni yoktu. Ve iki cumhuriyet çocuğu yetiştirdi, birisi Cemal Reşit Rey, öbürü Ekrem Reşit Rey.

Yunus Nadi, Fethiyeliydi doğuştan. Bilirdi İzmir’i, Ege’yi. Ve herkes bilsin diye olup biteni Halide Edip ile birlikte Anadolu Ajansını kurdular. Daha sonra yine şahsi çabasıyla Cumhuriyet Gazetesi kurulacaktı.

Bunca insan o gün birlikte Cuma namazını kıldılar. Hacı Bayram Camii’nden ilk meclise giden şose yolda dualar okundu, tekbirler getirildi. Ve saat iki civarında, aralarındaki en yaşlısı 1945 doğumlu, Emekli Maarif Müdürü Sinop Mebusu Şerif Bey vakarlı ve yaşına göre dik bir yürüyüşle kürsüye geldi ve şöyle dedi:

...Milletimizin dahili ve harici istiklal-i tam dahilinde mukadderatını bizzat deruhte ve idare etmeye başladığını bütün cihana ilan ederek Büyük Millet Meclisi’ni küşat ediyorum”

O gün başlayan mücadele bugün aynı şiddetiyle sürmekte. İzmir vekilleri yine öndeler, yine her sesi savunuyorlar. Tire’deki yolu savunuyor biri, diğeri işçilerin haklarından bahsediyor, öbürü iklimden, diğeri tarımdan bahsediyor. Elbet bir gün yine güçlendiğinde meclis, yine işlerini iştiare ile halledecekler. Tek bir insanın sözüne bakmadan, daha doğru, daha kesin.

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü
banner212
banner96
19°
açık
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 34 51
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 34 42
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 34 30
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 34 8
Takımlar O P
1. Man City 35 80
2. M. United 33 67
3. Chelsea 35 64
4. Leicester City 35 63
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 35 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Leeds United 35 50
10. Arsenal 34 49
11. Aston Villa 33 48
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 34 41
14. Newcastle 35 39
15. Brighton 34 37
16. Southampton 33 37
17. Burnley 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 35 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 35 77
2. Barcelona 35 75
3. Real Madrid 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 35 56
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Cádiz 35 43
12. Osasuna 34 40
13. Levante 35 39
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 35 32
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 35 30
19. Elche 35 30
20. Eibar 34 26
banner178
Anket Tümü
Sizce Türkiye'nin en önemli ana gündemi ne olmalı?