Kurdaki artışın yıkıcı etkileri: Un ve makarnaya büyük zam

Türk Lirasında görülen tarihi değer kaybı sonrası toptan un fiyatları bir günde 55 TL birden zamlandı. Un sanayicilerine göre, aralık itibarıyla marketlerdeki bir kilo un 12.60 TL'ye çıkacak. Makarna sanayicileri, yılbaşından sonra bir paket makarnanın 5 lirayı aşacağına işaret etti. Fırıncılar ise undaki artışlar sonrası ekmeğin en az 3 liraya çıkmasını talep ediyor.

EKONOMİ 25.11.2021, 11:47
Kurdaki artışın yıkıcı etkileri: Un ve makarnaya büyük zam

Temel gıda maddelerindeki zamlara her gün bir yenisi ekleniyor.

Buğday fiyatlarının küresel piyasalarda son 9 yılın rekorunu kırması, yurt içinde kuraklık nedeniyle buğday üretiminin ciddi şekilde azalması ve TL’de görülen tarihi değer kayıpları un, makarna ve ekmek fiyatlarını vurdu.

Ülke genelinde bilinen bir un markasının fabrika satış temsilcisinin sozcu.com.tr’ye aktardığına göre, 2021 Ocak’ta 150 TL olan 50 kilo unun toptan fiyatı kasım ayı itibarıyla 300 lirayı buldu. Bu fiyata döviz kurundaki son rekordan sonra 45-55 TL arasında yeni bir zam daha eklendi. Unun toptan fiyatı yılın ilk 11 ayında yüzde 136 zamlanmış oldu.

Toptan fiyatlarda yaşanan bu hareketliliğin fiyat listelerine gelecek ay yansıması, bu durumun perakende un fiyatlarını da yüzde 48’e kadar artırması bekleniyor.

Buğday piyasasında yaşanan hareketlilikler ve kur krizinin un fiyatlarını etkilemesi, fırıncının ekmekteki zam taleplerini artırmasının yanı sıra makarna fiyatlarının da en az yüzde 15 zamlanmasına yol açacak.

BİR KİLO UN 12.60 TL’YE ÇIKACAK

Konuştuğumuz un sanayicileri, aralık ayından itibaren bir kilo unun yerel marketlerde 9.5 TL, ulusal marketlerde ise 12.60 TL’ye kadar çıkacağını aktardı. Ulusal marketlerde bir kilo un fiyatı, 2021 Kasım itibarıyla 8.5 TL civarında seyrediyor.

Gelecek aylarda un fiyatlarındaki seyrin nasıl şekilleneceği ise büyük bir belirsizlik…

Bir un sanayicisi, normal şartlarda buğdaya harmandan sonra aralık ayının sonu ile ocak, şubat aylarında zam geldiği bilgisini vererek şöyle diyor: “Durumun vehameti buradan anlaşılabilir. Daha zam dönemi gelmeden bu kadar fiyat artışı yaşandı. Fiyatların duracağını da sanmıyorum. Önce dolardaki artışı durdurmaları, dolar/TL’nin 10 seviyelerinde dengelenmesi gerek.”

‘TAHMİNDE BULUNMAK KUMAR OYNAMAK GİBİ’

Yıllardır un sanayinin içinde olan, ülke genelinde bilinen bir un markasının fabrika satış temsilcisinin, şu değerlendirmesi dikkat çekti:

“Geçen sene bu dönemlerde en ucuz ekmeklik buğday unu 130-149 TL’ye alınabiliyordu. Şimdi 340-355 TL’ye çıktı. Kimse bu kadar artmasını beklemiyordu. Tahmin, öngörü yapılamayan bir dönemdeyiz. Bir kumar, bir at yarışı gibi bir durumun içindeyiz.”

‘YENİ MÜŞTERİYE MAL YOK, KAOS ORTAMI HAKİM’

Diğer yandan, bazı marketlerde şeker, yağ ve kahveden sonra unun da kotalı satıldığını anımsatan yetkili, “Unun fabrikadan çıkışı da kotalı çünkü” diyor:

“Dört günde bir zam yapar hale geldik. Ürünü satsak, yerine yenisini koymak zor. O yüzden tanıdığımız, bildigimiz müşterilere satış yapıyoruz. Yeni müşteriye mal vermiyoruz. Krizden ziyade kaos ortamı var.”

‘EKMEKTEKİ ZAM GEÇERLİLİĞİNİ YİTİRDİ, 3 TL OLMALI’

İstanbul Ticaret Odası (İTO)12 No'lu Ekmek Un ve Unlu Mamuller Meslek Komitesi Başkanı Hasan Demir ise, un fiyatlarındaki ciddi zamları toptancılarla perakendeciler yansıtırken, ekmek fiyatlarına kendileri karar veremediği için fırıncıların yansıtamadığını, bunun da mağduriyet oluşturduğunu söylüyor.

Ağustos ayında İTO’ya 230 gram ekmeğin 2.5 TL olmasına yönelik zam tekliflerini sunduklarında un fiyatlarının 175 TL olduğunu söyleyen Demir, ekmek zammının İTO’dan geçtiği 11 Kasım’da ise un fiyatlarının 300 liraya dayandığına dikkat çekti.

“Ekmeğe zam gelse de maliyetlerdeki artışın durmaması nedeniyle yeni zamlı tarife de geçerliliğini kaybetti” diyen Demir, şu anki şartlarda ekmeğin en az 3 TL olması gerektiğini dile getirdi.

MAKARNAYA YÜZDE 15 ZAM: BİR PAKETİ 5 TL’Yİ AŞACAK

Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Abdülkadir Külahçıoğlu ise, ana girdisi buğday olan sektörde, döviz kurunda yaşanan son artışların tüketiciye yansımasının yıl başından sonra gerçekleşeceğine dikkat çekerek, bu zammın da en az yüzde 15 olacağına işaret etti.

Normal şartlarda buğday fiyatlarının toplam girdiler içinde yüzde 70’lik bir paya sahip olduğunu, ancak enerjiye ve diğer tüm girdilere gelen zamlarla buğdayın ve diğer girdilerin payının yüzde 50-yüzde 50 olduğunu belirten Külahçıoğlu, 2021 başından bu yana tüm girdi maliyetlerindeki toplam artışın yüzde 100’ü bulduğunu kaydetti.

Üretici maliyetlerindeki artışın tüketiciye bir iki ay gecikmeli yansıdığını ifade eden Külahçıoğlu, “Ortalama stok maliyetlerinden dolayı güncel zamları vatandaşa hemen değil, kademeli yansıtıyoruz. Kurdaki son artışların yansıması da yıl başından sonra olur” dedi.

Külahçıoğlu, “Son bir yılda makarna yüzde 35 zamlanmıştı. Şu an bir paket makarna 4.50 TL. Ancak 2.90 TL’ye de satılan markalar var. Yılbaşından sonra gelecek olan zam da en az yüzde 15 olur” diye konuştu.

Külahçıoğlu ayrıca, Türkiye’de şu anda makarnalık buğday stoklarının yeterli olduğunu, zaman zaman bu alanda ihracatın durdurulması gibi tedbirlere ihtiyaç olmadığına vurgu yaptı.

BUĞDAY REKOLTESİNDE TEHLİKE ÇANLARI

Öte yandan, bu yıl artan tarımsal kuraklığın hububat üretimini vurması, buğday rekoltesini oldukça aşağı çekti.

Bunun yanı sıra, buğday fiyatları iklim olayları ve Rusya’daki arz belirsizliği nedeniyle emtia borsalarında son 9 yılın en yüksek seviyesine çıkmıştı.

Ulusal Hububat Konseyi’nin sozcu.com.tr’ye verdiği bilgiye göre, uluslararası piyasalarda ham madde fiyatlarının artması, buğday fiyatlarını da kalitesine göre 350 dolara çıkardı. Bunun 400 dolara yükselmesi bekleniyor.

Buğdayda bu yılki hasattan sonra toplam rekolte henüz resmi olarak açıklanmadı. Ancak TÜİK’in 2021 Bitkisel Üretim 2. Tahmini verilerine göre, buğdayda son 14 yılın, arpada ise son 32 yılın en düşük üretimi bekleniyor. Buğday üretimi 17 milyon 650 bin ton olarak tahmin ediliyor. Bu da Türkiye tüketiminin oldukça altında.

Ziraat sektörü temsilcilerine göre ise, buğdayda bu yılın 17.5 milyon ton olması iyimser bir tahmin. Kuraklığın en çok hububat üretimini vurduğuna dikkat çeken TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası’ndan yetkililerin tahminlerine göre, buğday rekoltesi bu yıl 15 milyon tona kadar gerilemiş olabilir.

Ancak, Toprak Mahsulleri Ofisi’nden yapılan açıklamada, Türkiye’nin buğday ikame sorunu ve buna bağlı olarak un arzında bir sorun oluşmadığı vurgulanıyor. (SÖZCÜ- GAMZE BAL)

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 15 39
2. Fenerbahçe 15 27
3. Konyaspor 14 26
4. Hatayspor 15 26
5. Başakşehir 15 25
6. Alanyaspor 15 24
7. Galatasaray 15 23
8. Karagümrük 15 22
9. Beşiktaş 15 21
10. Adana Demirspor 15 20
11. Sivasspor 15 19
12. Giresunspor 15 19
13. Kayserispor 15 19
14. Altay 15 18
15. Antalyaspor 15 18
16. Gaziantep FK 14 18
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 15 11
20. Rizespor 15 10
Takımlar O P
1. Erzurumspor 13 28
2. Ümraniye 14 27
3. Ankaragücü 14 27
4. Eyüpspor 14 27
5. Bandırmaspor 14 25
6. Samsunspor 14 22
7. Tuzlaspor 13 21
8. İstanbulspor 14 20
9. Kocaelispor 14 20
10. Gençlerbirliği 14 20
11. Boluspor 14 19
12. Adanaspor 15 19
13. Bursaspor 14 17
14. Menemenspor 13 17
15. Manisa FK 15 17
16. Denizlispor 14 15
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 15 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Man City 15 35
2. Liverpool 15 34
3. Chelsea 15 33
4. West Ham 15 27
5. Tottenham 14 25
6. M. United 15 24
7. Arsenal 14 23
8. Wolverhampton 15 21
9. Brighton 15 20
10. Aston Villa 15 19
11. Leicester City 15 19
12. Brentford 15 17
13. Crystal Palace 15 16
14. Leeds United 15 16
15. Southampton 15 16
16. Everton 14 15
17. Watford 15 13
18. Burnley 14 10
19. Newcastle 15 10
20. Norwich City 15 10
Takımlar O P
1. Real Madrid 16 39
2. Sevilla 15 31
3. Real Betis 16 30
4. Atletico Madrid 15 29
5. Real Sociedad 16 29
6. Rayo Vallecano 16 27
7. Barcelona 15 23
8. Valencia 16 22
9. Osasuna 16 21
10. Athletic Bilbao 15 20
11. Espanyol 16 20
12. Mallorca 16 19
13. Villarreal 15 16
14. Celta de Vigo 16 16
15. Granada 15 15
16. Elche 16 15
17. Deportivo Alaves 15 14
18. Cádiz 16 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 16 8
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?