Türkiye’de rektörlük seçimleri 75 yılda nasıl değişti?

Boğaziçi Üniversitesi'ne Prof. Dr. Melih Bulu'nun Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından atanarak göreve getirilmesi öğrencilerin, akademisyenlerin tepkisini çekti. Türkiye'de rektörler nasıl belirleniyor? Geçmişte nasıldı? Şimdi nasıl?

EĞİTİM 09.01.2021, 09:25
Türkiye’de rektörlük seçimleri 75 yılda nasıl değişti?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın Boğaziçi Üniversitesi'ne rektör olarak AKP Sarıyer İlçe Başkanlığı kurucularından Prof. Dr. Melih Bulu'yu atamasının ardından protestolar sürüyor.

Peki rektörlük neden önemli ve Türkiye'de neden hep tartışmalı bir konu oldu?

Rektörlük neden önemli ve Türkiye'deki rektörlerin akademik nitelikleri neler?

BBC Türkçe'ye konuşan Boğaziçi Üniversitesi'nin ilk rektörü Üstün Ergüder üniversitelerin önemini, "Üniversite toplumun beynidir. Üniversitenin hür düşünceyi teşvik etmesi lazım, hür araştırmayı teşvik etmesi, bunun için örgütlenmesi, örgütünün de bunu yansıtması lazım" sözleriyle açıklıyor.

197 rektör üzerinden Türkiye'de üniversitelerin durumunu özetleyen bir bilimsel çalışma yayımlayan Prof. Dr. Engin Karadağ ise, üniversitelerin temel işlevinin araştırma olduğunu, rektörlerin standardı belirlediğini ve iyi araştırmacıların da standardı yüksek tuttuğunu vurguluyor.

Çalışmada, rektörlerin Scopus ve Web of Science isimli iki farklı akademik veri tabanında yayımlanan makale sayılarına göre mesleki yeterlilikleri inceleniyor.

İlkinde, rektörlerin dörtte birinin herhangi bir makalesi yer almıyor. İkinci veri tabanında ise bu oran üçte bir.

'Benim rektörüm değil' yazılı pankart taşıyan öğrenciler
Reuters

SON 5 YILDA İLAHİYAT MEZUNU REKTÖRLERİN SAYISI ARTTI

Rektörler en fazla tıp mezunu fakat son 5 yılda İlahiyat mezunu rektörlerin sayısında artış yaşanıyor.

Araştırmaya göre on yıl önce hiç ilahiyat mezunu rektör yokken 2016'dan sonra, Türkiye'deki her 37 ilahiyat profesöründen biri rektör oldu.

2016 sonrasındaki atamalardan sonra bazı üniversitelerin yerel ve uluslararası sıralamada geriledikleri de saptanmış.

TÜRKİYE'DE REKTÖRLER GEÇMİŞTEN BUGÜNE NASIL SEÇİLİYOR?

Üniversitelere rektör atanması, 12 Eylül 1980 darbesinden sonra kurulan Yükseköğretim Kurumu'yla (YÖK) başladı.

Böylece 1981'de, 35 yıldır uygulanan rektörlük seçimleri kaldırıldı.

1946'da kabul edilen kanunda rektörlerin seçimle görev başına gelmesi öngörülüyordu.

1992'de rektörlerin belirlenme sürecini düzenleyen kanun maddesi değişti ve seçimler geri getirildi.

Kanuna göre, devlet üniversitelerinde rektör adayları, profesör unvanına sahip akademisyenler arasından önce öğretim üyeleri tarafından seçiliyor, daha sonra YÖK adayların üçünü Cumhurbaşkanının onayına sunuyor, en son da Cumhurbaşkanı rektörü atıyordu.

Rektörler 4 yıllığına görev alıyor ve en fazla iki dönem bu görevi yürütebiliyordu.

KHK İLE DEĞİŞEN SİSTEM

2016'da AKP milletvekilleri TBMM'ye Cumhurbaşkanına doğrudan rektör atama yetkisi veren bir kanun tasarısı getirdi, tasarı muhalefetin itirazları üzerine geri çekildi.

Bundan 3 ay sonra yayımlanan bir Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile bu uygulama yürürlüğe girdi.

Buna göre, devlet üniversitelerinde rektör YÖK tarafından önerilecek üç aday arasından Cumhurbaşkanınca atanıyor. Vakıf üniversitelerinde ise rektör, mütevelli heyetinin belirlediği adaya YÖK'ün olumlu görüş vermesinin ardından Cumhurbaşkanı tarafından atanıyor.

BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ'NDE NEDEN REKTÖR TARTIŞMASI YAŞANIYOR?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Boğaziçi Üniversitesi'ne rektör olarak atanan Prof. Dr. Melih Bulu, protestolarla karşılandı.

Üniversite önünde gerçekleşen protestolara katılanlara polis müdahale etti, çok sayıda kişi gözaltına alındı.

Salı günkü devir teslim töreni sırasında bazı akademisyenler de rektörlük binasına sırtlarını çevirerek Bulu'yu protesto etti.

Bulu'nun seçimle değil atanarak göreve gelmiş olması protestoların en önemli nedenlerinden biri.

Ergüder, 1992'den 2016 yılına kadar üniversite seçimlerinde birinci gelen adayın hep rektör olarak atandığını söyledi.

Protestoların diğer nedenleri arasında ise Bulu'nun siyasi geçmişi ve bu nedenle atamanın siyasi nitelik taşıdığı algısı yatıyor.

AKP Sarıyer İlçe Başkanlığı kurucularından olan Bulu, 2015'te de AKP'den milletvekili aday adayı olmuştu.

Habertürk'te Salı akşamı katıldığı bir programda Bulu bu eleştirileri, "Birçok insanı şaşırtacak ama ben siyasete CHP'de başladım. Liberal Demokratik Parti'nin gençlik kollarının başkanlığını yaptım. 2009'da aktif siyaseti bıraktım" sözleriyle yanıtladı.

Boğaziçi'nin üniversite içinden rektör atama geleneği olduğu eleştirilerine ise Bulu, daha önce de üniversiteye dışarıdan rektör ataması yapıldığını belirterek yanıt verdi ve şöyle dedi:

"Ama daha da önemlisi ben Boğaziçiliyim. 8 senemi Boğaziçi'nde geçirdim." Bulu, yüksek lisansını ve doktorasını Boğaziçi Üniversitesi'nde yapmıştı.

"Tepkilerin ardından istifa edecek misiniz?" yönündeki soruya ise Bulu, "Yok canım, niye istifa edeyim" şeklinde yanıt verdi.

Haber: Esra Yalçınalp, Berza Şimşek, Burak Atabay

Grafikler: Selim Büyükgüner

(BBCTürkçe)

Yorumlar (0)
Günün Karikatürü Tümü
banner212
banner96
18°
açık
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 37 81
2. Fenerbahçe 37 76
3. Galatasaray 37 75
4. Trabzonspor 37 64
5. Sivasspor 37 58
6. Alanyaspor 38 57
7. Hatayspor 37 57
8. Gaziantep FK 37 54
9. Göztepe 37 51
10. Karagümrük 37 51
11. Konyaspor 37 45
12. Rizespor 37 45
13. Antalyaspor 38 43
14. Başakşehir 37 43
15. Malatyaspor 37 41
16. Kasımpaşa 37 40
17. Kayserispor 37 39
18. Ankaragücü 37 38
19. Erzurumspor 38 37
20. Gençlerbirliği 37 35
21. Denizlispor 37 28
Takımlar O P
1. Adana Demirspor 33 67
2. Giresunspor 33 67
3. Samsunspor 33 67
4. İstanbulspor 33 61
5. Altay 33 60
6. Altınordu 33 57
7. Ankara Keçiörengücü 33 55
8. Ümraniye 33 50
9. Tuzlaspor 33 47
10. Bursaspor 33 46
11. Bandırmaspor 33 42
12. Boluspor 33 39
13. Balıkesirspor 33 35
14. Adanaspor 33 34
15. Menemenspor 33 34
16. Akhisar Bld.Spor 33 29
17. Ankaraspor 33 26
18. Eskişehirspor 33 8
Takımlar O P
1. Man City 34 80
2. M. United 33 67
3. Leicester City 34 63
4. Chelsea 34 61
5. West Ham 34 58
6. Tottenham 34 56
7. Liverpool 33 54
8. Everton 33 52
9. Arsenal 34 49
10. Aston Villa 33 48
11. Leeds United 34 47
12. Wolverhampton 34 42
13. Crystal Palace 33 38
14. Brighton 34 37
15. Southampton 33 37
16. Burnley 34 36
17. Newcastle 34 36
18. Fulham 34 27
19. West Bromwich 34 26
20. Sheffield United 34 17
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 34 76
2. Real Madrid 34 74
3. Barcelona 34 74
4. Sevilla 34 70
5. Real Sociedad 34 53
6. Villarreal 34 52
7. Real Betis 34 51
8. Granada 34 45
9. Athletic Bilbao 34 45
10. Celta de Vigo 34 44
11. Osasuna 34 40
12. Cádiz 34 40
13. Levante 34 38
14. Valencia 34 36
15. Getafe 34 34
16. Deportivo Alaves 34 31
17. Real Valladolid 34 31
18. Huesca 34 30
19. Elche 34 30
20. Eibar 34 26
banner178
Anket Tümü
Sizce Türkiye'nin en önemli ana gündemi ne olmalı?