Kitap sayfamızda bu hafta: Yalnızlık dünyayı doldurmuş

Turan Horzum ve Murat Şahin'in İz Gazete'ye hazırladığı kitap sayfasında bu hafta...

EDEBİYAT 28.10.2022, 11:32 28.10.2022, 11:55
Kitap sayfamızda bu hafta: Yalnızlık dünyayı doldurmuş

Anlatmaya bağlı metinler edebiyatın temelidir. O tadına doyamadığımız büyükanne-büyükbaba masalları, efsaneler, destanlar ve hikâyeler… Anlatılan her şey çocuklar için hikâyedir aslında. Bakmayın tür adlandırmalarına, her anlatının özü de hikâye değil midir? Annemden çok dinledim anlatılar ama bugün düşünüyorum da bütün anlatılanlar biraz da annemin yaşadıklarıymış. Çünkü içinde hep inek, koyun, kuzu, tilki, tavuk, orman vardı. Bizim yaşadığımız yer de sadece bunlardan oluşuyordu. Ama annem bunları öyle harmanlayıp anlatıyordu ki sanki olaylar başka alemde geçiyordu, büyük bir haz duyarak anneme sarılır anlattıklarını dinlerdim. Belki de bu yüzden hikâye dinlemeyi de hikâye yazanları da çok seviyorum. Fakir Baykurt’un tüm romanlarını başucu kitapları yapmıştım daha sonra, okuyor hikâye şeklinde anlatıyordum çevreme. Mahmut Makal, Sabahattin Ali, Orhan Kemal ne kadar yakındı bana.

Sait Faik’i tanıdığımda durdum. Yeni bir dünya keşfeder gibiydim.

HİKÂYEDEN ÖYKÜYE GEÇİŞ 

Ferit Edgü, kendi kuşağıyla Sait Faik arasındaki ilişki için şunları söyler: “Dostoyevski’nin, ‘Hepimiz Gogol’ün Palto’sundan geliyoruz’ dediği gibi ben de benim kuşağımın öykü yazarlarının büyük bir çoğunluğu da Sait Faik’ten geliyoruz.“

Sait Faik, yepyeni bir öykü tarzı yaratmıştır. Bu tarz, o dönemin çok etkili olan “yeni” yazıcıların (Nâzım Hikmet, Garip, Kırk Kuşağı) eşitlikçi eğilimleriyle beslenen ortamda gelişmiştir. O ana kadar, erken modern öyküleme, “klasik” denebilecek yapıtlarını vermiştir. Sait Faik de bu tür öykülemeyi uygulamakta zorluk çekmemiştir. Ancak getirdiği yeni tarz, çok benzeri olmayan ve kişisel olduğu ölçüde türleşemeyecek bir yaklaşımı ifade eder. 

Sait Faik, özellikle Alemdağ’da Var Bir Yılan kitabındaki öykülerle bir dönüşüme uğramış, hâlihazırda “benzersiz” olan öykücülüğünde yeni bir atılım gerçekleştirmiştir. Bakış açıları arasında kaymalar ve gidip gelmelerle, bilinçdışı yansımaları, dışavurumlar ve çağrışımlarla, klasik Sait Faik öyküsünün bir değişim sürecine girdiğinin kanıtlarıdır. Bu öyküler, pek çok yazar tarafından Sait Faik’in gerçeküstü öğelere yer verdiği ilk öykü kitabı olarak görülmüştür. Çünkü gerçekten özellikle kitaba adını veren öykü; simgesel, düşsel ve gerçeküstü ögelerle beslenmiştir.

1950 kuşağı öykücüleri olarak anılan yazarların çoğu da Sait Faik’in 1954 yılında yayımlanan Alemdağ’da Var Bir Yılan kitabının, o yıllarda öykücülükte yaşanan yeniliklerin hareket noktası olduğu konusunda hemfikirdirler. Örneğin, dönemin öykücülerinden Demir Özlü, Yeni Ufuklar dergisinin 1967 yılında hazırladığı bir soruşturmada Sait Faik için şunları söyler: “Sait Faik -bu büyük yetenek, büyük birey, derin duyuşlu bir şair- özellikle Alemdağ’da Var Bir Yılan adlı kitabıyla önümüzdeki kalıplaşmış rasyoneli yıktı; bize duyuşun, bireyliğin, yaratmanın yollarını açtı.”

1950 yılından itibaren dergilerde öyküleri görülmeye başlayan yazarlar, öncelikle yaşayan ustalarından, üstatlarından sürekli yararlanırlar, zaten o dönem biraz bohem bir yaşamın içindedirler. Hemen hemen her akşam toplanılır, edebiyat sohbetleri yapılır, bir anda dergilerin çoğalması da bu toplantıların sonucunda olmuştur. Önceleri görüş alışverişi niteliğinde olan tartışmalar dergilerde sertleşir ve artık neredeyse eski yeni tartışmasına dönüşür. 

Bu dönem öykücülerinin neleri savunduğunu şöyle netleştirebiliriz: 1950 öncesi roman ve hikaye, fotoğraf gerçekçiliğine dayanır yani tamamen gerçekçidir. Toplumcu yaklaşım gerçekçiliğin sadece nesnel boyutunu vermiş, iç yaşantılara tam eğilmediği için eksik kalmıştır. Bu yüzeyde kalan gerçekçiliği biz aşacağız. Edebiyatı edebiyat olarak yapacağız.

Tüm bu söylediklerimizin tek bir amacı var: Modern öykünün geldiği nokta neresidir?

Bunu yapabilmek için de böyle bir girişe gereksinim vardı. Sait Faik ve 1950 kuşağını tanımadan bugünkü öykümüz hakkında da bilgi sahibi olamayız. Son dönem öykücülerini ve kitaplarını tanıtarak yazı serimize devem edeceğiz.



SAYFANIN TAMAMINA ULAŞMAK İÇİN TIKLAYINIZ



‘BİZ’ de İzmir Kitap Fuarı’ndayız

İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin ev sahipliğinde, İZFAŞ ve SNS Fuarcılık tarafından İzmir’de ilk kez düzenlenecek İzmir Kitap Fuarı (İZKİTAP) bugün başlıyor. Fuar İzmir’de B holünde yapılacak İZKİTAP’ta İZELMAN A.Ş. ve Yayıncılar Kooperatifi (YAYKOOP) desteğiyle yazar ve yayıncılarla kitapseverler bir araya gelecek. Ziyarete 10.00-22.00 saatleri arasında açık olacak fuar boyunca 800’e yakın imza günü, etkinlik ve söyleşi yapılacak. Fuarın onur konuğu, Sorbonne Üniversitesi’nde Türk edebiyatı dersleri veren yazar ve akademisyen Nedim Gürsel olacak.

İZ Medya’ya bağlı BİZ KİTAP da fuardaki yerini alacak. Hol B Stant K3-1’de okurlarıyla buluşacak Biz Kitap, birbirinden değerli yazarlarla imza günleri de düzenleyecek. Biz Kitap’tan çıkarak kısa sürede büyük bir ilgi gören ve ikinci baskısını yapan Murat Şahin’in derlediği Vapur Hikâyeleri, gazeteci Ümit Kartal’ın işçi öykülerinden oluşan Ahraz ile güncel politik yazılarından oluşan Dünya Döner De Devran Dönmez Mi!, 42 kadın yazarın kaleme aldığı İçimdeki Kırk Kadın, Ramis Sağlam’ın Smyrna’nın İzlerinden, Muzaffer Ayhan Kara’nın Dünden Bugüne Körfezde Ulaşım, Yunus Bekir Yurdakul’un Noktam Eksik Olmasın, Orçun Masatçı’nın Kim Lan Bu Radyodaki?, Günnur Binici Altıntaş’ın Taşikardi, Cengiz Toraman’ın Anlatılan Senin Hikâyendir ve Oyunculuk Sınavlarına Hazırlık Kılavuzu, gazeteci Seçkin Öner’in Cebinde Hikâyeler Olsun kitapları stantta yerini alacak. 


4 SORUDA YAYINEVLERİ

Yayıneviniz ne zaman, kimler tarafından kuruldu?

YAKIN KİTABEVİ’ni 2006 yılında iş ortağım Mehmet Özbay ve ben Levent Salıcı birlikte kurduk. İlk kitabımız Üner Birkan'ın klasik üzerine bir kılavuz niteliğinde olan Dinleyicinin Kitabı adlı kitabıydı.

Yayınevi Politikanızı nasıl tanımlarsınız?

Yayın politikamızı özetleyecek olursak ağırlıklı olarak çocuk kitaplarıdır. Bunun yanında araştırma, Ege ve İzmir üzerine kitaplar da yayınlanmaya özen gösteriyoruz.

Çok zor koşullardan geçildiğini biliyoruz. Karşılaştığınız başlıca sorunlar nelerdir? Bunlarla nasıl mücadele ediyorsunuz?

Kitap piyasasını ülkemizin içinde olduğu ekonomik zorluklardan ayırmak ne yazık ki mümkün değil. Şu anda hiçbir iktisat politikasına uymayan bir süreçten geçiyoruz. Bu belirsizlikler okuru etkilediği gibi bizleri de olumsuz anlamda etkiliyor. Bu dar boğazdan işimizi en düzgün şekilde yapmaya çalışarak geçmeye çalışıyoruz.

Yayınevinize dosya göndermek isteyen yazarların bilmesi gerekenler nelerdir?

Yeni dosya ne yazık ki kabul edemiyoruz. Pandemi süresince elimizde biriken dosyaları hayata geçirip ekonomik belirsizliğin geçmesini bekleyeceğiz. 



ANNE- BABA KÜTÜPHANESİ

Bir Pazartesi günü ‘Çocukları nasıl yetiştirmeliyiz?’ diye tartışırken yine, bir hoca “İlk çocuğum telef oldu” dedi ve devam etti; “Ama ikincisinde, birincisindeki hataları ve stresleri yaşamadık”.

Konfüçyüs’ün deneyerek davranmanın en acılı yol olduğunu, yetiştirdiğimiz bir çocuk üzerinden tanımlamak ıstıraplı bir yol olarak karşımıza çıkabilir. Çocuğumuzu yetiştirmek için, ailelerimizden gelen deneyimlerimiz bu çağda artık biraz yetersiz kalıyor. Hem çağa uygun hem de Türkiye koşullarında çocuk yetiştirirken dikkat edecek hususlar var.

Selçuk Şirin, gelecek nesilleri kafaya takmış ve dert edinmiş bir öğretmen, bir profesör. Yetişin Çocuklar kitabında anne babalara kısa, net ve en önemlisi kanıta dayalı bilgiler ve öneriler veriyor. Nerden başlanması gerektiğini ve kritik dönemleri çok güzel özetlemiş. Çocuk geliştirmenin (kendi deyimiyle) abecesini yazmaya çalışmış. Önümüzdeki yüzyılda babaların önemine kulak kabartmış. Anne babalar için, nine dedeler için, veyahut etrafında bir çocuk gördüğünde kendi davranışlarına çeki düzen vermek isteyenler için güzel bir kitap. 

Çocuklarını yeni kucağına alıp yetiştirmeye çalışan anne babalar için beş önemli nokta: (1) Çocuğunuzun mizacı önemlidir. (2) Güvenli bağlanma sandığınızdan çok daha önemlidir. (3) Olabildiğinizin en iyisi olun, mükemmel değil. (4) Çocuklar rutin sever. (5) Kıyaslamayın… Eğer bu kitaptan aklınızda bir şey kalacaksa son önemli nokta kalsın. Ata sporu haline gelen kıyaslama ama artık duygusal istismar olarak kabul ediliyor. Bilginize. 

Yetişin Çocuklar, Selçuk Şirin, 2019, Doğan Kitap

(Doç. Dr. Ümüt Arslan)


HİKÂYELERİN BÜYÜSÜ

Yürüyordum. Yürüdükçe de açılıyordum. Evden kızgın çıkmıştım, belki de traş bıçağına sinirlenmiştim. Olur, olur! Mutlak traş bıçağına sinerlenmiş olacağım. Otların yeşil olması, denizin mavi olması, gökyüzünün bulutsuz olması pekala bir meseledir. Kim demiş mesele değildir diye. Budalalık. Ya yağmur yağsaydı… Ya otların yeşili mor ya denizin mavisi kırmızı olsaydı… Olsaydı o zaman mesele olurdu işte…

(Alemdağ’da Var Bir Yılan- Sait Faik ABASIYANIK)


YAZARIN BÜYÜSÜ

Akşamüstleri Tünel’den Taksim’e doğru sol kaldırımdan yürürseniz, gözünüze dalgın, siyah gözlüklü, yüzü kederli, ama müthiş kederli -yüzündeki keder besbellidir, elle tutulacak gibi, yüzde donup kalmıştır-, pantolonu ütüsüz, ağarmış saçları kabarmış bir adam çarpar.
Bu adamın, bu Beyoğlu kalabalığı içinde bir hali vardır ki (daha doğrusu her hali) size bu koskocaman şehirde yalnız, yapayalnız olduğunu söyler. Bu neden böyledir? Orasını kimse de bilmez. Bazı adam vardır, insan yüzünde sırf hınç, kin okur. Bazısında gurur, bazısında neşe, bazısında bayağılık, aşağılık… Bu adamın üstünden başından da yalnızlık akar. Bir de bu adama, Kadıköy iskelesinin kanepelerinden birine oturmuş, heybeli köylüleri, çıplak ayaklı serseri çocukları, hanımefendileri seyrederken rastlarsınız. Bu adam hikâyeci Sait Faik’tir.

(Yaşar KEMAL)


UYKUDAN ÖNCE

Peter H. Reynolds pek çok dile çevrilen yaşsız çocuk kitaplarıyla ünlü bir yazar. Pek çok sevilen kitabı, yediden yetmişe okurları var. Kitapları arasında bir tanesi var ki üzerine çok keyifli düşünceler geliştirebildiğiniz, okuduğunuz kelimelere ve anlamalara yoğunlaştığınız bir kitap: Kelime Koleksiyoncusu. Kitapta, Can isimli bir çocuğun kelime koleksiyonundan bahsediliyor. Siz kelime koleksiyonu yapsanız kelimeleri nasıl ayırırdınız hiç düşündünüz mü? İşte Can kelimeleri kendince ayrıştırıyor, topluyor ve kitabın sonu bol kelimeli bir sürprizle bitiyor. Çocuğunuzla okuyabileceğiniz, eğitimcilerin de mutlaka okuması gereken bir kitap!

(Emel PALA)


 

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
banner240
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner237
banner241
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Fenerbahçe 13 29
2. Galatasaray 13 27
3. Adana Demirspor 13 24
4. Konyaspor 14 24
5. Başakşehir 13 24
6. Kayserispor 14 23
7. Trabzonspor 13 23
8. Beşiktaş 13 22
9. Alanyaspor 14 17
10. Gaziantep FK 13 16
11. Antalyaspor 12 16
12. Giresunspor 13 15
13. Kasımpaşa 13 15
14. Hatayspor 13 14
15. Karagümrük 13 13
16. Ankaragücü 13 13
17. Sivasspor 14 11
18. İstanbulspor 13 8
19. Ümraniye 13 7
Takımlar O P
1. Eyüpspor 16 37
2. Samsunspor 15 27
3. Rizespor 15 26
4. Pendikspor 15 26
5. Keçiörengücü 15 26
6. Bodrumspor 15 25
7. Boluspor 15 25
8. Manisa FK 15 24
9. Bandırmaspor 15 24
10. Sakaryaspor 16 22
11. Altay 15 21
12. Adanaspor 15 18
13. Göztepe 14 18
14. Tuzlaspor 15 16
15. Erzurumspor 15 14
16. Altınordu 15 12
17. Ö.K Yeni Malatya 15 11
18. Gençlerbirliği 15 7
19. Denizlispor 15 6
Takımlar O P
1. Arsenal 14 37
2. M.City 14 32
3. Newcastle 15 30
4. Tottenham 15 29
5. M. United 14 26
6. Liverpool 14 22
7. Brighton 14 21
8. Chelsea 14 21
9. Fulham 15 19
10. Brentford 15 19
11. Crystal Palace 14 19
12. Aston Villa 15 18
13. Leicester City 15 17
14. Bournemouth 15 16
15. Leeds United 14 15
16. West Ham United 15 14
17. Everton 15 14
18. Nottingham Forest 15 13
19. Southampton 15 12
20. Wolves 15 10
Takımlar O P
1. Barcelona 14 37
2. Real Madrid 14 35
3. Real Sociedad 14 26
4. Athletic Bilbao 14 24
5. Atletico Madrid 14 24
6. Real Betis 14 24
7. Osasuna 14 23
8. Rayo Vallecano 14 22
9. Villarreal 14 21
10. Valencia 14 19
11. Mallorca 14 19
12. Real Valladolid 14 17
13. Girona 14 16
14. Almeria 14 16
15. Getafe 14 14
16. Espanyol 14 12
17. Celta Vigo 14 12
18. Sevilla 14 11
19. Cadiz 14 11
20. Elche 14 4
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?