23.11.2021, 11:38

100 yıl önce kaçan fırsat ve 3. ittifak

Modern Türkiye Cumhuriyeti asıl olarak 1919-1925 yılları arasında şekillendi dersek çok büyük hata yapmış olmayız. Yıkılan imparatorluktan geriye kalan sosyal ve kültürel kesimler bu süre zarfında , yeni cumhuriyetin kaderini belirlemek için birbirleriyle kıyasıya bir mücadele içine girdiler. Türkçüler, Batıcılar, azınlıklar, İslamcılar, Kürtler, Sosyalistler bu süreçte iktidar mücadelesine giren kesimlerden bazıları. Bu iktidar mücadelesinin Mustafa Kemal önderliğindeki ekip tarafından kazanıldığı, kalanların bazılarının sisteme dahil edilip bazılarının ise tasfiye edildiği herkesin malumu. 

Bir köşe yazısının sınırlarını hayli aşacağı için bu dönemin analizini yapmak gibi bir niyetim yok. Sadece o dönemde sosyalistlerin içinde bulundukları durumdan bugüne dair bazı dersler çıkarılabileceğini düşünüyorum. Kısaca o dönemi hatırlarsak, kurtuluş ve dolayısıyla “kuruluş” mücadelesinin başladığı 1919 yılı ve sonrası sosyalizmin prestijinin tüm dünyayı ve özellikle Anadolu’yu sardığı yıllar. Zaten 1917 yılında Rusya’da gerçekleşen sosyalist devrimin hemen yanı başında kurtuluş mücadelesi veren bir halkı etkilememesi düşünülemezdi.

1920 yılında Bakü’de kurulan TKP, 1.TBMM’de kurulan Bolşevik grup (bünyesinden ilk İçişleri Bakanlarından Dr. Nazım Resmor’u seçtirecek kadar 1.mecliste etkilidir bu grup),İslami sosyalizm çizgisindeki Yeşil ordu ve Çerkez Ethem grubu bu dönemde Anadolu’daki sosyalist hareketin öne çıkan bileşenleri. Bunların dışında Kars, Kastamonu gibi yerlerde kurulan Sovyet tipi halk örgütlemelerine benzeyen “şuralar” halk arasından da sosyalizme duyulan ilginin en somut göstergeleri .

Peki ne oldu da nesnel koşullar bu kadar uygunken, Sosyalistler kurulan bu yeni Cumhuriyet’e renklerini veremediler. Ve sonuç olarak etkisi bugüne kadar süren, emeğin ve emekçinin sudan ucuz olduğu, emekçilerin söz ve karar hakkının olmadığı, sosyal demokrasinin bile kurumsallaşmadığı bir cumhuriyet kuruldu. 

Burada birçok neden sayılabilir elbette. Ama bence en önemli ve bugünümüze de ışık tutan nedenlerden birisi  yukarıda saydığımız sosyalist odakların eşgüdüm halinde bir cephe olarak hareket edememeleridir. Bırakalım farklı sosyalist odakların birlikte hareket etmesini, ülkedeki en önemli sosyalist yapı olan ve Komintern’e bağlı TKP, Mustafa Suphilerin katledilmesinden sonra kendi içinde bile bir birlik sağlayamamıştır. Ülkenin kaderinin belirlendiği 1920-1925 arası yılları TKP iç tartışmalarla geçirmiştir.

Özellikle geçtiğimiz hafta basına yansıyan 3.ittifak tartışmaları bana o dönemi anımsattı. Tarihin bir cilvesi olarak 100 yıl sonra ülkemiz yeniden benzer bir durumun içinde. Çöken bir iktidar karşısında yeninin nasıl kurulacağına dair sağdan ve soldan tartışmalar devam ediyor. Ve bu süreçte doğru bir şekilde hareket eden kesimler Cumhuriyet’in yeni yüz yılının nasıl olacağını da belirleme gücünü elinde bulunduruyorlar. Bu yüzden sosyalistler 100 yıl önce yapılan hataları tekrar yapmamak sorumluluğuyla karşı karşıyalar. Elbette her partinin, her sendikanın bu döneme dair farklı fikirleri ve yaklaşımları vardır. Bunların hepsinin değerli ve önemli olduğu muhakkak. Ancak  sosyalistlerin kendi aralarındaki farklılıkları değil ortaklıkları öne çıkararak biraraya geldiklerinde sağladıkları başarılı örnekler, hem Dünya hem de Türkiye tarihinde oldukça fazla. 

Bugüne kadar hiç olmadığı kadar toplumun yüzü sosyalistlere dönmüş durumda. Toplumdaki kararsızların oranının bu kadar yüksek olmasının nedenlerinin başında halkın sistem partilerine olan güvensizliği geliyor. Her iki burjuva ittifakına da halk artık güvenmiyor. Sokaktaki gençlere, kadınlara, işçilere kulak verdiğimizde dile getirdikleri taleplerin ancak sosyalizmle gerçekleşebileceğini onlara anlatmak ve güven vermek ise sosyalist partilerin görevi. Bu güveni verebilmenin de ilk koşulu halkın karşısına programı ve  eylem planıyla bir iktidar alternatifi olabilecek bir ittifakla çıkmak. Böyle bir ittifak elbette sadece bir seçim ittifakı olmayacak. Ancak seçimleri de önemsizleştirmeden barınamayan öğrencilerin, İzmir’de meydanları dolduran işçilerin, yeniden balkonlarından tencere tava çalmaya başlayan emekçilerin, 25 Kasım’da meydanları doldurmaya hazırlanan kadınların, halen dilini özgürce konuşamayan Kürtlerin ve bu sistemden mağdur olan tüm ezilenlerin sesini örgütleyecek bir ittifak artık bir an önce kurulmalıdır. 100 yıl önce yapılan hataların bedelini hala ödüyoruz. Bir 100 yıl daha bedel ödememek için herkes üstüne düşen sorumluluğu yerine getirmelidir.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 14 36
2. Konyaspor 14 26
3. Hatayspor 14 26
4. Fenerbahçe 14 24
5. Alanyaspor 14 24
6. Başakşehir 14 22
7. Karagümrük 14 22
8. Galatasaray 14 22
9. Adana Demirspor 14 20
10. Beşiktaş 14 20
11. Antalyaspor 14 18
12. Gaziantep FK 14 18
13. Altay 14 17
14. Sivasspor 14 16
15. Giresunspor 14 16
16. Kayserispor 14 16
17. Öznur Kablo Yeni Malatya 14 13
18. Göztepe 14 11
19. Kasımpaşa 14 10
20. Rizespor 14 10
Takımlar O P
1. Ümraniye 13 27
2. Ankaragücü 14 27
3. Eyüpspor 14 27
4. Bandırmaspor 13 25
5. Erzurumspor 12 25
6. İstanbulspor 13 20
7. Tuzlaspor 12 20
8. Kocaelispor 13 20
9. Samsunspor 13 19
10. Adanaspor 14 18
11. Menemenspor 13 17
12. Gençlerbirliği 13 17
13. Boluspor 13 16
14. Denizlispor 13 15
15. Bursaspor 13 14
16. Manisa FK 14 14
17. Ankara Keçiörengücü 13 13
18. Altınordu 14 13
19. Balıkesirspor 13 7
Takımlar O P
1. Chelsea 14 33
2. Man City 14 32
3. Liverpool 14 31
4. West Ham 14 24
5. Arsenal 14 23
6. Tottenham 13 22
7. M. United 14 21
8. Wolverhampton 14 21
9. Brighton 14 19
10. Leicester City 14 19
11. Crystal Palace 14 16
12. Brentford 14 16
13. Aston Villa 14 16
14. Everton 14 15
15. Leeds United 14 15
16. Southampton 14 15
17. Watford 14 13
18. Burnley 13 10
19. Norwich City 14 10
20. Newcastle 14 7
Takımlar O P
1. Real Madrid 15 36
2. Atletico Madrid 14 29
3. Real Sociedad 15 29
4. Sevilla 14 28
5. Real Betis 15 27
6. Rayo Vallecano 15 24
7. Barcelona 14 23
8. Athletic Bilbao 15 20
9. Espanyol 15 20
10. Osasuna 15 20
11. Valencia 15 19
12. Villarreal 14 16
13. Celta de Vigo 15 16
14. Mallorca 15 16
15. Deportivo Alaves 14 14
16. Granada 14 12
17. Elche 15 12
18. Cádiz 15 12
19. Getafe 15 10
20. Levante 15 7
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?