‘Yüzyıllardır köleliğe ve sömürüye maruz kalmış insanların torunlarıyız’

MEHMET KUZU / İZ DERGİ Afrikalılar Kültür, Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği Kurucu Başkanı Mustafa Olpak’in kızı Zeynep Olpak’la derneğin kuruluşu ve İzmir’de yıllardır kutlanan Dana Bayramı’nın hikâyesini konuştuk. Zeynep Hanım,...

23 Haziran 2017, 12:08 Mehmet Kuzu
‘Yüzyıllardır köleliğe ve sömürüye maruz kalmış insanların torunlarıyız’

MEHMET KUZU / İZ DERGİ

Afrikalılar Kültür, Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği Kurucu Başkanı Mustafa Olpak’in kızı Zeynep Olpak’la derneğin kuruluşu ve İzmir’de yıllardır kutlanan Dana Bayramı’nın hikâyesini konuştuk.

Zeynep Hanım, öncelikle sizin yaşam öykünüzü sorabilir miyim?

1986 İzmir doğumluyum. Çocukluğum, babamın hayat hikâyesinden yola çıkarak yazdığı ilk kitabının konusunu içeren Arap Kadın Kemale’nin Girit’ten ailesinin mübadele zamanı getirildiği Ege kasabası olan Ayvalık’ta geçti. Mesleğim gereği on yıldır İstanbul’da yaşıyorum. Babamın vefatından sonra dernek çalışmalarına destek olmak amacıyla yarı zamanlı İzmir’de yaşıyorum diyebiliriz.

Babanız kültürel korumanın sağlanmasında çok kıymetli bir sivil toplum öncüsü. Babanızı bu hareketin öncüsü olmaya iten güç neydi?

Babam ve ailesi, renklerinin farklı olmasından dolayı çocukluk döneminden itibaren, toplumun da etkisiyle, kendi kökenlerini merak etmişler. Ege kıyılarında, pek çok Afrika kökenli insan yaşadığı için, kendileri de dâhil olarak, bunun bir toplumsal olgu olduğunu fark etmişler. Babamın düşüncesi, bu olgunun üzerine giderek geçmişini ortaya çıkarmak ve ülkemizde yaşayan Afrikalıların kendileri için de, toplumun geri kalanı için de, bu ülkenin bir parçası oldukları düşüncesini sağlamlaştırmak olduğu söylenebilir. Zira büyük şehirlerde pek sorun olmasa da, renginizin farklı olması ayrımcılığa maruz kalma olasılığını epeyce artırıyor. İnsanların niyeti ayrımcılık yapmak olmasa da bu yönde davranabiliyorlar ve bunu düzeltmek gerekiyor. Bunun için de bizim nasıl bu toplumun bir parçası olduğumuzu anlatmak gerekiyor.

Her yıl Mayıs ayında gerçekleşen Dana Bayramı nasıl ortaya çıkmış?

Dana Bayramı’nda Afrika kökenliler birleşip sıska bir dana alırlar. Bu danayı oturdukları muhitte ev ev gezdirerek yiyecek, para ve giysi toparlarlar. Amaç, azad olan kölelerin, bunların çocuklarının, annesi babası olmayan çocukların –ki Godya bakar onlara– senede bir gün et yemesini sağlamak. İşte bu gelenek senede bir gün et yeme günü olur, o sıska danayı kesip yerler. İzmir ve çevresinde yaşayanlar buna Dana Bayramı der. Bu gelenek, bugünkü Nijerya’da Yoruba (Yoruba ('Yorùbá') Nijerya'daki en büyük etnik gelenektir. Afrika’da insanlık tarihinin en eski kültürlerinden biridir, bugün de Afrika’nın bazı ülkelerinde Togo’da, Senegal’de, Kenya’nın iç taraflarında, Güney Sudan’da bu gelenek devam eder. Her yıl tekrar edilmezse Tanrı’nın yaşadıkları yerlere kıtlık ve açlık getireceği inancını taşıyarak, Afrika’da bu gelenek sürdürülür. Bir yılın bol, verimli ve bereketli geçmesi için yapılır. Anadolu’da azad olan insanların senede bir gün et yiyebilmesi yanında bir başka önemi de Godya vasıtasıyla da kimin kim olduğunun izini sürmektir.

Godya için de kafalarda ki soru işaretlerini şöyle giderelim. Godya bu insanların doğal liderleri. Genellikle kadın bir kişidir. Her bölgede bir Godya olur. Çünkü bütün aile parçalanmış, dağılmış, kim kim olduğunu bilmiyor. Herkes, annesini, babasını, kardeşini, çocuğunu arıyor. Tüm bu bilgiler Godya’da toplanır ve Godya, kimin kim olduğunu tespit eder.

Dana Bayramı'nda ne tür etkinlikler gerçekleşiyor?

Ülkemizde düzenlediğimiz Dana Bayramı’nda kölelik hakkında uluslararası akademik çalışmaları olan ve bu konuda dünyayı aydınlatan araştırmacılarında katılımıyla hem kültürel hem de şenlik niteliği olan bir etkinlik olarak kutlanıyor. Türkiye de yaşayan Afro-türklerin bir arada dayanışma içerisinde olarak birbirlerini tanımaları ve geçmişteki bu gelenekleri sürdürmeleri için düzenlenmektedir. 2007 de Derneğimizin Kurucu Başkanı Mustafa Olpak’ın çabalarıyla ilk kez Ayvalık’ta kutlanan bu bayram, bu yıl 11. kez Konak Belediyesi’nin yardımlarıyla bu sene İzmir’de 13-14 Mayıs’ta gerçekleşti.

Derneğiniz aynı zamanda size babanızın bir mirası niteliğinde. Derneğinizin çalışmalarını daha etkin kılabilmek için ne gibi planlarınız var?

Babamın daha önce verdiği bir röportajdan alıntı yaparak ‘bizimkilerin en çok yaşadıkları Tire’nin Yeniçiftlik Köyü’nde simsiyah insanlar yaşar. Onlara dernekleşmeyi anlatmak için gittiğimde üç defa beni köye sokmadılar, taşladılar. Ne Afrikalısı, biz Afrikalı değiliz, Arabız ama biraz rengimiz koyu o kadar’ diye tepki gösteriyorlardı ama sonra aştık. Bir tür kendini inkâr etme tepkisi. Toplumda yok sayıldıkları için benim onlardan olduğum bilinmesin istendi.’ Fakat şimdi Dana bayramını coşkuyla 11 senedir kutluyoruz. Bu aşamaya kolay gelinmedi ve bundan sonrasının da kolay olmayacağının bilincindeyiz.

Bu bilinçle yola çıkacak olursak Afro-türk kimliğini oluşmasını ve güçlenmesini sağlamak öncelikli vazifemiz olduğunu düşünüyoruz. Uluslararası projeler ve sanatsal faaliyetlerle derneğimizin kültürel tanıtımını yapmak daha çok insana ulaşmak, kalabalık sıcak bir aile ortamı yaratmak yeni nesillerinde bu bilince sahip olarak yaşamlarını sürdürmelerini hedefliyoruz.

Derneğinizin insan hakları temelinde önerileri nelerdir?

Biz, yüzyıllardır köleliğe ve sömürüye maruz kalmış insanların torunlarıyız. Türkiye'de de, geldiğimiz yerin bir parçası olduğumuz, kimliğini kabul ettiğimiz halde köleliğin kalıntılarını taşıdık, sömürüyse zaten herkesin derdi. Dolayısıyla, bizim gibi yalnızca emeğiyle var olabilecek insanların birbirlerini tanımak ve dayanışma içinde olmak zorunda olduklarını biliyoruz. Bu dayanışmanın gelişmesi, ayrımcılığın en ufak kalıntısının kalmaması için tüm toplum olarak çalışmak durumundayız. Bu bilincin yaygınlaştırılması bizim için çok önemli. Dolayısıyla, toplumsal alanda etkinlik gösteren kurumların da bu çabamıza destek olmasını temenni ederiz.

Okurlarımızla paylaşmak istediğiniz başka bir şey var mı?

Öncelikle derneğimize ve kutladığımız bayrama Konak Belediye Başkanı Sema Pektaş nezdinde tüm emeği geçenlere teşekkür ederiz. Her yıl mayısın ilk ya da ikinci haftası kutladığımız Dana Bayramı’na tüm bölge halkını davet ederiz. İz Dergi’ye sesimizin duyulmasını sağladığı için de ayrıca çok teşekkür ederiz.

Röportaj teklifimizi kabul ettiğiniz için çok teşekkür ederiz, mücadelenizde emeğinizin karşılık bulmasını temenni ederiz.

Yorumlar (0)
Yorum yapabilmek için lütfen üye girişi yapınız!
Günün Karikatürü Tümü
banner96
banner177
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
banner178
Anket Tümü
Olası bir erken seçimde veya 2023'te Millet İttifakı'nın Cumhurbaşkanı adayı kim olmalı?